تارنمای تخصصی علوم زیستی و زیست حیاتی Vital Health & Environment - زباله و بازیافت و تاثیرات زیست م

عوارض لامپ های کم مصرف ال ای دی

دکتر مهرداد حلوایی — Tue, 30 Aug 2011 20:03:06 GMT

امروز مبحث انرژی و صرفه جویی در آن در تمامی محفل ها جایی خاص برای خود پیدا نموده است

چه بسا برای کاهش هزینه ها به سمت ابزار و لوازمی بریم که کمتر انرژی مصرف میکند.

استفاده از لامپ های کم مصرف و ال ای دی ها امروز در جامعه شایع شده است.

ولی یه سئوال؟

آیا این لامپ ها خطرناک هستند؟

آیا می تواند برای محیط زیست ایجاد مشکلاتی ایجاد نماید؟

پژوهشگران می گویند طبق بررسی‌های جدید، محصولات LED که تحت عنوان محصولات ایمن و سازگار با محیط ‌زیست فروخته می‌شوند، حاوی مقادیر قابل توجهی سرب، آرسنیک و مواد خطرناک دیگر هستند.

این محصولات، نسل جدید لامپ‌های روشنایی محسوب می‌شوند. دکتر اولادل اوگونسیتان، از دانشگاه یوسی ایروین می‌گوید: زمانی که به‌دنبال صرفه‌جویی در منابع انرژی و جلوگیری از گرمایش زمین هستیم، باید نسبت به سمی بودن اجناسی هم که مصرف می‌کنیم، هوشیار باشیم.
تیم تحقیقاتی، میزان مواد سمی را در لامپ‌های کوچک رنگی که در اعیاد و جشن‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند، چراغ‌های راهنمایی و چراغ‌های خودروها اندازه گرفتند. آنها دریافتند که فقط لامپ‌های کم نور قرمز، ۸ برابر بیش از میزان استاندارد سرب دارند.
سرب، آرسنیک و فلزات دیگر که در لامپ‌ها و اجزای مرتبط با آنها یافت می‌شوند، می‌توانند باعث انواع سرطان، آسیب‌های عصبی، بیماری کلیه، فشار خون و التهابات پوستی بشوند. همچنین مس که در بعضی از این محصولات یافت می‌شود برای آبزیان، رودخانه‌ها و دریاچه‌ها خطرناک است.
دکتر اوگونسیتان اضافه می‌کند که شکستن یک لامپ به تنهایی عامل ایجاد سرطان نیست ولی می‌تواند در نوک هرم عوامل مزمن سرطان‌زای دیگر قرار بگیرد. باید توجه داشت که چون سرب شیرین مزه است، این احتمال وجود دارد که کودکان لامپ‌های کوچک رنگی را با آب‌نبات اشتباه بگیرند.
خطرات این مواد در تمام اجزای لامپ‌ها و در هر مرحله از تولید، استفاده و انهدام آنها وجود دارد. زمانی که یک لامپ LED می‌شکند باید بقایای آن را با یک جاروی دسته بلند در حالی که از ماسک و دستکش استفاده می‌کنیم، جمع کنیم و نیز رفتگران که بعد از حوادث ترافیکی خیابان‌ها را تمیز می‌کنند، باید به پوشش‌های ایمنی مجهز باشند.
LED مخفف واژه LIGHT EMMTTED DIODE به معنای دیود ساطع کننده نور است. دیودهای ساطع کننده نور در واقع جزء خانواده‌ها دیودها هستند که دیودها نیز زیرگروه نیمه هادی‌ها به شمار می‌آیند. خاصیتی که LEDها را از سایر نیمه هادیها متمایز می‌سازد این است که با گذر جریان از آنها مقداری انرژی به صورت نور از آنها ساتع می‌شود.
سالها قبل ذرات بسیار کوچک کوانتومی ساخته شد که این ذرات کوانتومی کریستالهایی هستند که ابعادشان چند نانومتر بیشتر نیست و می‌توانند از ۱۰۰ تا ۱۰۰۰ الکترون را در خود جای دهند.
این ذرات به آسانی از خود بسته‌های انرژی منتشر می‌کنند و هر قدر کوچکتر باشد بیشتر تحریک می‌شوند.
هر ذره در مجموعه ویژه بوئرز به طور استثنایی کوچک و تنها شامل ۳۳ یا ۳۴ جفت اتم بود. هنگامیکه نور روی ذرات کوانتومی تابانده شده یا جریان برق به آنها وصل می‌شوند آنها با تولید نور از خود واکنش نشان می‌دهند و رنگهای متغیر و متنوعی ایجاد می‌کنند.
اما هنگامیکه یک پرتوی لیزری روی مجموعه‌ای از این ذرات کوانتومی تابانده شد اتفاق غیر منتظره‌ای رخ داد. ناگهان نور سفیدی تمامی میز را پوشاند و انتظار می‌رفت که ذرات کوانتومی نور آبی منتشر کند اما این نور، نور بسیار زیبای سفیدی بود.
سپس این ذرات را با پلی اورتان شد و سطح بیرونی یک حبابت لامپ LED آبی را با آن پوشاند. هر چند ظاهر این حباب زیبا نبود اما نور سفیدی مانند لامپهای معمولی منتشر می‌کرد که شدت آن ۲ برابر و دوام آن ۵۰ برابر یک لامپ معمولی ۶۰ وات بود.
Led‌ها تا اواخر دهه گذشته فقط می‌توانستند سه نور آبی، سبز و قرمز تولید کنند که به همین علت کاربردشان محدود بود.
سپس led‌هایی با رنگ آبی به بازار آمدند که می‌توانستند نور سفید با هاله‌ای از رنگ آبی روشن کنند.
بسیاری اعتقاد دارند لامپ‌هایی که از دیودهای ساطع کننده نور استفاده می‌کنند، یا همان LED، آینده را از دست سایر رقبا خارج خواهند کرد.

تاثیرات آلودگی هوا بر اعصاب مرکزی بدن

دکتر مهرداد حلوایی — Sun, 31 Jul 2011 20:22:44 GMT

پژوهشگران علوم پزشکی می گویند نتایج تحقیقات صورت گرفته نشان می دهد دود اگزوز وسایل نقلیه و دیگر آلایند‌های هوایی روی توانایی‌های ذهنی و خلق و خوی افراد تاثیر منفی می گذارند و موجب تغییرات مخرب مغزی می شود.

گروهی از کارشناسان سلامت هشدار دادند تماس طولانی مدت با آلودگی هوا، تاثیرات مضری روی سیستم اعصاب مرکزی می گذارد و این پیامد حاصل رشد سریع اقتصادهای صنعتی بویژه در کشورهایی مانند چین و هند است.

دکتر “لائورا فونکن” از متخصصان دانشگاه ایالتی اوهایو در این باره گفت: آلاینده‌ها می‌توانند موجب بروز التهاب و تغییرات ویژگی‌های ریخت شناسی در اعصاب هیپوکامپ در مغز شوند.

نتایج آزمایشات نشان داده است که اعصاب هیپوکامپ در عملکرد حافظه اهمیت دارند و می‌توانند موجب تغییر رفتار در موش‌های آزمایشگاهی شوند.

بررسی‌ها نشان می دهد آلاینده‌های هوایی نه تنها روی عملکردهای ریوی تاثیر منفی می گذارد بلکه منجر به آسیب احتمالی سیستم عصبی نیز می‌شود.

آسیب های پوستی، بیماری های قلبی و عروق، آســم و بیماری های تنفسی، برخی از آسیب های آلودگی هوا بر بدن انسان است.

نیترات در طبیعت و خطرات آن را بشناسیم

دکتر مهرداد حلوایی — Sun, 17 Jul 2011 22:08:55 GMT

نیترات در طبیعت همیشه وجود دارد.

ولی به چه مقدار و چگونه وارد آب های آشامیدنی می شود را باید جستجو نمود.

این ماده خطرناک چگونه و چطور برای ما انسانها می تواند خطر ساز باشد؟

و آیا توانسته ایم برای این ماده خطرناک فکری داشته باشیم؟

نیترات یک ماده شیمیایی به فرمول NO۳- است. نیترات اکسیده ترین شکل نیتروژن است که در سیستم های طبیعی یافت می شود.

نیتروژن یک یون با بار منفی (آنیون) است که با یونهای بار مثبت (کاتیون) ترکیب می شود و به صورت نمک های نیترات پتاسیم یا نیترات سدیم در میآید. نیترات یکی از محلول ترین آنیون هایی است که شناخته شده است. نیترات به صورت نیترات سدیم و نیترات پتاسیم به عنوان کود کشاورزی به کار می رود.

● نیترات به عنوان آلاینده

نیترات ماده ای است که آب های زیرزمینی و سطحی را به طور گسترده ای آلوده می کند. تجمع نیترات در محیط می تواند ناشی از هرزآب های کشاورزی که به علت مصرف بیش از حد کودهای نیتراتی حاوی این ماده هستند، که به طور منتشر آب را آلوده می کنند یا آلودگی های نقطه ای از فاضلاب های انسانی به درستی دفع و فراوری نشده است.

علاوه بر این پسماندهای حاوی نیترات در بسیاری از فرآیندهای صنعتی مانند کاغذسازی و مهمات سازی تولید می شوند. سوزاندن سوخت های فسیلی مانند نفت و گار در نیروگاه ها و ماشین ها و همه موتورهای با احتراق درون سوز به ایجاد اسید نیتریک و آمونیاک می انجامد که هوا را آلوده می کند. این مواد ممکن است به صورت باران های اسیدی به زمین بازگردند و باعث آلودگی سطح زمین هم بشوند.

● خطرات نیترات برای سلامتی انسان

نیترات یک تهدید بالقوه سلامتی به خصوص برای نوزادان است، چرا که باعث بیماری به نام "متهوگلوبینمی" یا "سندروم نوزاد کبود" را ایجاد می کند. این عارضه به خصوص اگر نوزاد از شیر خشک رقیق شده با آب با نیترات بالا تغذیه شده اند، ممکن است رخ دهد. اما نوزادانی که از شیر مادر تغذیه می کنند، حتی اگر مادر از آب با غلظت بالای نیترات نوشیده باشد، در معرض خطر متهموگلوبینمی نیستند.

هنگامی نیترات با خوردن غذا و نوشیدن آب وارد بدن می شود، در روده به نیتریت بدل می شود، و بعد در خون با هموگلوبین (پروتئین ناقل اکسیژن در خون که رنگ سرخ ناشی از آن است) ترکیب می شود و متهموگلوبین ایجاد می شود، و به این ترتیب توانایی انتقال اکسیژن خون کاهش می یابد.

نوزادان به سمیت با نیترات بیش از کودکان بزرگتر یا بزرگسالان حساس ترند. این عارضه ندرتا مرگبار است، اما "متهموگلوبینمی تحت حاد" ممکن است بی علامت باقی بماند و بر رشد کودک اثر بگذارد، و عارضه به سیر پنهانی خود ادامه دهد. مصرف مزمن مقادیر بالای نیترات نیز ممکن است مشکلات سلامتی ایجاد کند، برای مثال ایجاد برخی از سرطان ها و اثرات بر جنین و ایجاد نقائص جنینی؛ داده ها در این مورد قطعی نیست، اما به هر حال مایه نگرانی است.

میزان بالای نیترات همچنین می تواند در غذا یا آب دام ها هم می تواند به کاهش زاد و ولد، افزایش مرد ه زایی، وزن کم هنگام تولد، دیر وزن گرفتن یا حتی مرگ بینجامد.

● آیا آب آشامیدنی شما سالم است؟

بر اساس اعلام سازمان حفاظت محیط زیست آمریکا تنها دو ماده هستند که برای آنها استانداردهایی تعیین شده است که در صورت گذر از این حدود خطری فوری به حساب می آیند: باکتری ها و نیترات.

کیت های خانگی در بازار موجودند که برای تعیین میزان نیترات در آب آشامیدنی برای مثال برای افرادی که از چاه های خصوصی استفاده می کنند، وجود دارند. "میزان حداکثر آلاینده" (MCL) - به معنای حداکثر مقدار مجاز برای یک ماده آلاینده- برای نیترات در حد۱۰ پی پی ام (ppm) نیترات-N یا ۴۴ پی پی ام نیترات است. (ppm به معنای یک بخش در هر یک میلیون بخش است.)

● چه کار می شود کرد؟

یک مسئله مهم بالا بردن آگاهی عمومی در مورد کیفیت آب،غذا و محیط زیست است. بالابردن آگاهی عمومی باعث می شود فشار افکار عمومی به تصویب قوانین و اقدامات اجرایی برای جلوگیری از آلودگی آب بینجامد. امروزه کیت های خانگی برای آزمایش آب از لحاظ نیترات به بازار آمده اند، همچنین کیت های خانگی برای اندازه گیری میزان سرب (یک فلز سنگین سمی) و رادون (یک گاز رادیواکتیو سمی) در حال ورود به بازار هستند.

آزمایش نیترات آب آشامیدنی شایع ترین آزمایشی است که افراد،آزمایشگاه های تجاری و آزمایشگاه های ناظر دولتی مثلا در ادارات بهداشت انجام می دهند، چرا که آلودگی با نیترات یکی خطر بهداشتی عمده ای برای انسان ها و حیوانات به حساب می آید.

بسیاری از کیت های تجاری اندازه گیری نیترات و روش های اندازه گیری نیترات در سازمان ها از فلز سنگین کادمیوم استفاده می کنند تا فرآیند آزمایش نیترات را کوتاه کنند. کادمیوم فلزی سمی است. بنابراین در استفاده از این کیت ها باید احتیاط کرد و دفع آنها نیز باید صورتی انجام گیرد که باعث آلودگی محیط زیست نشود. البته اخیرا کیت های اندازه گیری نیترات نیز به بازار آمده اند که روش دیگری بدون کادمیوم را به کار میبرند و بنابراین خطرات کیت های قدیمی را ندارند

نگاهی به دفع زباله در کشورهای دیگر دنیا

دکتر مهرداد حلوایی — Sun, 17 Jul 2011 21:36:44 GMT

در کشورهای پیشرفته همیشه در مورد زباله و فرهنگ تولید آن بحث و جدل های فراوانی وجود دارد.

تکنولوژی در آن کشورها همیشه بعنوان یه مبنا در امور دفع و دفن و بازیافت زباله ها کمک شایانی به آنها نموده است.

در ذیل نگاهی بسیار کوتاه به چند کشور در خصوص کنترل و برنامه های بلند مدت برای دفع زباله ها خواهیم داشت

انگلستان:

پیشرفت تکنولوژی و افزایش جمعیت، بازیافت صنعتی زباله‌ها را به یکی از مهم‌ترین چالش‌های زیستی در انگلستان تبدیل کرده است. آمارها نشان می‌دهند 60 درصد زباله‌های خانگی انگلیس قابل بازیافت است، در حالی که تنها 7/17 درصد آن بازیافت می‌شود

آمریکا:

در آمریکا تلاش‌ها برای کاهش زباله‌های خانگی و تجاری تحت نظر آژانس محافظت از محیط زیست آمریکا انجام می‌شود. امروزه آمریکا 28 درصد زباله‌های خود را بازیافت می‌کند که این میزان در 15 سال گذشته تقریباً 2 برابر شده است. بازیافت انواع خاصی از زباله‌ها در این کشور افزایش بیشتری داشته است. 42 درصد کاغذها، 40درصد بطری‌های پلاستیکی، نوشابه‌های غیرالکلی، 55 درصد قوطی‌های آلومینیومی، نوشیدنی‌ها، 57 درصد بسته بندی‌های استیل و 52 درصد سایر اشیا هم بازیافت می‌شوند.

آلمان:

آلمانی‌ها خود را قهرمان حفظ محیط زیست می‌دانند. جداسازی زباله‌های خانگی امری بسیار مهم برای مردم آلمان است. در هر آپارتمان معمولاً 5 سطل برای 5 نوع زباله وجود دارد که با رنگ‌های جداگانه مشخص شده‌اند؛ زرد برای بسته بندی‌ها (کارتون‌های قدیمی شیر)، آبی برای کاغذ و مقوای نازک، سطل‌های ویژه شیشه در 3 قسمت شیشه‌های روشن، قهوه‌ای و سبز و یک سطل برای مواد غذایی و گیاهی و سرانجام یک سطل سیاه برای سایر زباله‌ها که مناسب برای افرادی است که حوصله جداسازی زباله‌ها را ندارند. آلمانی‌ها ملزم به رساندن زباله‌های خاص مانند باتری و مواد شیمیایی به مراکز بازیافت هستند و اگر کسی این کار را نکند، مرتکب جرمی اداری و قابل پیگرد شده که البته در عمل به ندرت در این مورد، پیگرد قانونی رخ می‌دهد.

ایتالیا:

قوانین زباله در ایتالیا از منطقه‌ای به منطقه دیگر بسیار متفاوت است. افرادی که تا فاصله 500 متری خانه خود دارای سطل بازیافت باشند و زباله‌های خود را جدا نکنند تا 619 یورو جریمه خواهند شد. ساکنان رم معتقدند که معمولاً یافتن سطل زباله در این شهر سخت بوده و در صورت یافتن هم اغلب پر هستند. شورای شهر رم اخیراً خواستار ایجاد سطل‌های زباله جدید با رنگ‌های مختلف برای جداسازی زباله‌ها شده است.

سوئیس:

سوئیس تجهیزات بازیافت زباله خود را به درستی مورد تمجید قرار می‌دهد. شیشه و کاغذ نمونه‌ای از زباله‌هایی هستند که به طور متوسط در سوئیس دور انداخته نمی‌شوند. در اکثر سوپرمارکت‌ها سطل‌های مجزایی برای بطری‌هایی با شیشه سبز و قهوه‌ای وجود دارد. هر شهر این کشور به طور ماهانه به جمع‌آوری رایگان زباله‌های کاغذی می‌پردازد که تنها شامل روزنامه‌های قدیمی نمی‌شود و اکثر مردم همه اشیای ساخته شده از مقوای نازک یا کاغذ را از پاکت غلات تا قبض‌های تلفن قدیمی مورد بازیافت قرار می‌دهند. آلومینیوم و حلبی به مخازن محلی منتقل شده، بطری‌ها به سوپرمارکت‌ها بازگردانده می‌شوند و روغن‌های قدیمی یا سایر مواد شیمیایی در نقاط ویژه‌ای نگهداری می‌شود. بطری‌های پلاستیکی رایج‌ترین محفظه نوشیدنی‌ها در سوئیس هستند که 80 درصد آنها بازیافت می‌شوند که بسیار بیشتر از میانگین اروپا با 20 تا 40 درصد است.

دانمارک:

در دانمارک این امر تحت تأثیر فلسفه یکی از سبزترین کشورهای دنیا قرار دارد. هم اکنون چند دهه است سیاست زیست محیطی دانمارک به زباله به عنوان یک منبع می‌نگرد. در سال 2003 به طور میانگین هر دانمارکی 559 کیلوگرم زباله داشته است که از پلاستیک و کاغذ تا بطری و بطری متفاوت بوده است. حدود 10هزار دانمارکی در تجارت جمع‌آوری زباله فعالیت می‌کنند که حدود 1/0 درصد کل جمعیت این کشور را تشکیل می‌دهد. تلاش سخت برای دستیابی به دانمارکی سبزتر باعث شده که این کشور به رکوردی جالب دست یابد. آمار دولتی نشان می‌دهد در سال 2003، 31 درصد زباله‌های خانگی بازیافت شده و 62 درصد سوزانده شده است. 6 درصد باقی‌مانده نیز در زمین دفن شده است. اگرچه میزان کل زباله‌های دانمارک به ‌اندازه‌ای نیست تا این کشور به ایجاد مراکز بازیافت زباله بپردازد اما به ویژه زباله‌های پلاستیکی، زباله محصولات الکترونیکی، بطری‌ها و فلزات برای بازیافت به خارج از این کشور فرستاده می‌شوند. دولت همچنین در حال ‌ترغیب صنایع به تولید محصولاتی است که زباله‌های کمتری را از خود به جای می‌گذارند تا میزان تولید زباله کشورش را محدود کند

نگاهی تازه به دستگاه های زباله سوز

دکتر مهرداد حلوایی — Mon, 6 Jun 2011 18:17:42 GMT

امروزه در دنیای زباله ها معضلاتی وجود دارند که با تفکر و دانش بشری هنوز نتوانسته ایم که راهگشایی برای آن پیدا کنیم.

زباله ها مشکل زیست محیطی هستند و شاید بتوان گفت اولین مشکل محیط زیست زباله ها می باشند . روشها و راه کارهایی برای نابود کردن آنها وجود دارد . که شاید بتوان یکی از اساسی ترین روشهای نابود کردن زباله ها را سوزاندن و تبدیل آنها به خاکستر باشد را نام برد

لغت یونانی اینسی نریت( Incinerate ) به معنی سوزاندن و به خاکستر تبدیل کردن، امروزه معانی گسترده تری پیدا کرده است. به طور کلی هر فرآیندی که بتواند با سوزاندن مواد زائد جامد حجم یا وزن آنها را کاهش بدهد و به شکل مواد کم ضرر تبدیل کند، زباله سوز نامیده میشود. بسیاری از مواد زائید قابل نوراندن بوده و محصول احتراق نیز گازهای بی ضرر است که به راحتی از دودکشها از اتمسفر فرستاده میشود و معمولا در چنین مواردی زباله سوز برای دفع مواد زائید روش بی خطری است. وجود زباله های بیمارستانی و عدم کاربرد صحیح دستگاههای زباله سوز بیمارستاتی به علت فقدان کادر فنی و مشکلات مالی و نیز سوزاندن بسیاری از زباله های دور ریختنی از کارخانجات کمپوست و یا تاسیسات بازیافت زباله که آتیه نزدیک بخشی از برنامه های دفع زباله های کشور را تشکیل میدهد. ایجاب میکند که موضوع ایجاد کارخانه های زباله سوز نیز مورد مطالعه قرار گیرد. سرمایه گذاری در زمینه ایجاد کارخانه های زباله سوز شهری به منزله انهدام زباله های خانگی را که در کشور ما از نظر بازیافت حائز اهمیت است امری غیر اصولی تلقی میشود، اما در مورد سوزاندن زباله های بیمارستانی باید گفت: در صورتیکه این موارد از نظر کمی و کیفی بخوبی مورد مطالعه قرار گیرد و طبق موازین بهداشتی در محل و تولید با کارخانه منحصر به خود سوزانده شوند، پاسخگوی بسیاری از مشکلات خواهد بود. (1)

تولید انرژی از باله های شهری نیز بازیافت محسوب میشود. این مورد زباله سوزهای بزرگ که بدین منظور طراحی شده اند امکان پذیر خواهد بود. امروزه علاوه بر زباله سوزها، پیرولیز زباله و تولید RDF نیز برای تولید انرژی از زباله های شهری مورد استفاده قرار گرفته است. این فن آوری با افزایش قیمت انرژی در کشورهایی صنعتی اخیرا مورد توجه قرار گرفته است. (2)

در صورتیکه که کوره زباله سوزی بخوبی طراحی و ساخته شود و به طرز صحیحی مورد بهره برداری واقع گردد مسئله دفع زباله های قابل احتراق را حل خواهد کرد. باکتریها و حشرات نیز در جریان گاز نابود شده و خاکستر و فلزات باقیمانده از نظر دفع، اهمیت بهداشتی کمتر دارند. (3)

تاریخچه:

اولین تجربه سوزاندن زباله به انگلستان نسبت داده شده است که توسط دو مهندس امریکایی به نامهای هرنیک و گریلی در سال 1874 و با احداث یک زباله سوز شهری در ناتینگهام صورت گرفت نخستین کارخانه زباله سوز آلمانی طی سالهای 1894 تا 1096 و در پی ایجاد اپیدمی وبا تاسیس گردید و بعد از سال 1960 ساخت این کارخانه ها در آلمان توسعه یافت. به طوری که در سال 1950 تعداد آن به 14 مورد رسید. تکنولوژی برتر برای تبدیل مواد زائد به انرژی از اواسط دهه 1970 ابلاغ گردید و در دهه آخر قرن بیستم گسترش زیاد یافت. (17)

اما محدودیت کنترل آلودگی از سال 1984 به بعد موجب رکود این صنعت شد. در بیشتر شهرهای جهان، تا سال های پیش از 1970 ، سوزاندن زباله که در هوای آزاد تلنبار شده بود معمول بوده است. و لیکن در سالهای اخیر سوزاندن زباله با دستگاههای زباله سوز که نوعی روش شیمیایی برای کاهش زباله است، انجام میشود. (1)

وضعیت زباله سوزها در ایران:

- تعداد کل بیمارستانها حدود: 750

- تعداد بیمارستان های دولتی وابسته به وزارت بهداشت حدود: 500

- تعداد زباله سوزها: 190 دستگاه

- انواع زباله سوزهای موجود: عمدتا غیر استاندارد (منبع 5)

مشکلات زیست محیطی کارخانه های زباله سوز:

کارخانه های زباله سوز مدرن شهری باید به شکل اتوماتیک م تحت کنترل با توجه به استانداردهای زیست محیطی قابل اطمینان طراحی شوند. بنابراین ممکن است این صنایع در اماکن نزدیک به تولید زباله استقرار یابد. با وجود این چنین تاسیساتی معمولا از طرف گروه های تخصصی محیط زیست مورد انتقاد شدید قرار میگرند. (1)

به ازای هر تن زباله سوزانده شده حدود 6000 مترمکعب گاز خروجی از دودکش و 2/0 تا 4/0 متر مکعب خاکستر و کمتر از یک متر مکعب فاضلاب تولید میشود. (16)

این مواد در طول زمان به اتمسفر، مجراهای فاضلاب یا منابع آب و خاک وارد شده و عواقب نامطلوبی را در محیط به وجود می آورد. عمده ترین مساله کارخانه های زباله سوز ایجاد هوای آلوده در اطراف کارخانه است که معمولا توسط گازهای تولیدی، دود و بوی تعفن بوجود می آید. (1)

عمده ترین مشکل زیست محیطی مربوط به آلاینده های متعدد و مختلفی است که به مقدار زیاد وارد هوا میشود و این مشکل باعث میشود که هزینه های گزافی به سیستم زباله سوز تحمیل شود تا استانداردهای مجاز خروجی که در برخی شرایط حصول آن دشوار است برابر شود. همچنین خاکستر باقی مانده علیرغم اینکه عاری از مواد آلی و عوامل مزاحم دیگر است اما احتمال حضور فلزات سنگین در آن استفاده های بعدی از آن بخصوص در خاک و کشاورزی را با مشکل و محدودیت روبه رو میکند بعلاوه در شرایطی که ما مجبور هستیم از شوینده های تر (اسکرابرها) استفاده کنیم، تصفیه فاضلاب اسیدی تولیدی نیز هزینه بر و مشکل می باشد. و حتی باید استاندارهای تخلیه به آبهای سطحی و زیر زمینی را دارا باشد. از دیگر معضلات زیست محیطی مربوط به زباله سوزها میتوان آلودگی صوتی، تاثیر بر جنبه های زیبا شناختی محل و کاربری زمین را نام برد که بخصوص در مواردی که کارخانه در داخل یا نزدیک محیط های شهری می باشد دارای اهمیت و تاثیر بیشتری دارد. (17)

اشتعال عناصر آلی گازهائی از قبیل بخار آب، دی اکسید کرین، اکسیدهای نیتروژن و مواد سمی (ازقبیل فلزات و اسیدهای هالوژن دار) را به همراه باقیمانده های جامد تولید مینماید اگر شرایط اشتعال به درستی کنترل نگردد، مونو اکسیدکرین که گازی است سمی نیز تولید میگردد. خاکستر و آب پس مانده تولید شده در فرایند نیز شامل عناصر سمی است که بایستی به درستی با آن برخورد شود تا از بروز اثرات مخرب بر سلامتی و محیط زیست جلوگیری گردد. (13)

· آلودگی هوا

آلودگی هوا در صنایع زباله سوز به علل زیر بوجود می آید :

1- ایجاد بو ، گرد و غبار و پراکندگی مواد هنگام تخلیه ، انبار کردن و جابجایی زباله ها .

2- هوای اولیه احتراق که از بستر مواد زائد عبور می کند ، ممکن است خاکستر ، گرد و غبار و مواد معلق را به طرف جریان گاز خروجی هدایت نماید.

3- مواد تقطیری که از تجزیه حرارتی زباله بوجود می آید به دلیل فقدان اکسیژن و خاموش شدن شعله،به طور ناقص می سوزد و به صورت گاز های مونوکسیدریال، مواد آلی فرار و ذرات دوده از دودکش خارج و در محیط پراکنده می شوند.

4- اکسیژن و ازت هوا ممکن است در حرارت زیاد شعله با یکدیگر ترکیب شده و اکسید ازت تشکیل دهد که در الودگی هواد موثر است .

5- ممکن است فلزات و نمکهای موجود در کوره بخار شده و در قسمت های سردتر دودکش به صورت آئروسل ، ذرات میکروبی فراوانی ر ا بوجود آورند (1)

6- مواد زائد جامد محتوی ترکیباتی نظیر کلر، فلوئور، گوگرد، ازت و سایر عناصر هستند که احتراق آنها به تولید برخی گازهای سمی و خورنده از جمله HF ، HCL ، SOx ، NOx منجر می شود . هم چنین گازهای مختلفی در اثر احتراق ناقص تشکیل می شوند که از جمله می توان به دی اکسین ها و فوران ها اشاره نمود .

سه تئوری برای تشکیل این گازها ی سمی ود خطرناک مطرح می باشد که عبارتند از:

1-وجومد اجزای نادر از این مواد در زائدات .

2-تولید آنها در اثر سوزاندن پیش سازهایی (Precursors ( مثل بنزن های کلرمینه ، پنتا کلروفنل ها ، دی فنیل اتروهای برم دار و .... یا احتراق پلاستیک یا سایر مواد آلی کلردار و ....

3-تولید آنها در اثر واکنش هایی که بین عناصر C ، H ، O و CL رخ می دهد و بنام سنتز جدید نامیده می شود. این ترکیبات در درمای 200 تا 450 درجه سانتیگراد تولید می شوند. (2)

مطالعه انجام گرفته توسط آقای دکتر جنیدی و همکاران تحت عنوان (( اندازه گیری بعضی آلاینده های هوای خروجی از زباله سوزهای بیمارستانی در شهر همدان در سال 1380 )) نشان داد فلزات سنگین، هیدروکربن های آروماتیک، گازهای منو اکسیدکربن و دی اکسید گوگرد و ذرات معلق خروجی از زباله سوزها در همه موارد چند برابر بیشتر از استاندارد های EPA بوده است . لذا به دلیل انتشار آلاینده های ناشی از زباله سوزها استفاده از روش های استریل کردن زباله قبل از دفع توصیه شده است .(7)

میزان گازهای خروجی از دستگاههای زباله سوز (1)

نوع گاز	فرم یا شکل گاز	درصد / مقدار
CO2	به صورت حجمی	12-6 درصد
CO	به صورت حجمی	1/. > درصد
O2	به صورت حجمی	14-7 درصد
CL¯	( به شکل HCL )	3 Mg/m2000 - 400
F¯	(به شکل HF)	3 Mg/m 2- 5/.
No+No2	( بیشتر به شکل No)	3 Mg/m 400 -100
So2+So3	( بیشتر به شکل So2)	3 Mg/m 1000- 900
DUST	گرد غبار	3 gr/m 15-2

منبع (1)

گرد و غبار زباله :

در زباله های شهری میزان گرد و غبار گازهای خام خروجی از دودکش 2 تا 15 گرم در متر مکعب است که در طراحی 10 تا 15 گرم در متر مکعب محاسبه می شود . این میزان معادل 25 تا 50 کیلوگرم گرد وغبار در یک تن زباله است . (1)

کوره های زباله سوز به علت ایجاد گرد و غبار ، سرو صدا و آلودگی هوا موجب ازت و آزار ساکنین اطراف آنها می شوند . کوره های زباله سوز کوچک محلی به علت احتراق غیر کامل مواد آلی باعث تولید بوهای نامطبوع و دود می کند . (6)

انتشار آلاینده ای آلی مقاوم :(pops) Persistent Organi Pollutants

آلاینده های آلی مقاوم یک دسته از آلاینده ها بوده که اخیراً تعریف مشخصی شده است و شامل مواردی مثل دی اکسین ها، فوران ها، و آفت کشهای آلی کلر دار مثل D.D.T می شود. این آلاینده ها در طبیعت مقاوم بوده و نیم عمر طولانی دارند. مهمترین اثر این آلاینده ها اختلال در تولید مثل و سرطان زایی است دی اکسین ها حدود 210 ترکیب آلی را در بر دارد مهمترین منشاء این الاینده ها احتراق ناقص و مواد پلاستیکی مثل است .(4)

سوزاندن زباله در درجه حرارت پایین یا سوزاندن پلاستیک های حاوی P.V.C باعث تولید دی اکسین ها و فوران و دیگر آلوده کننده های سمی هوا بعنوان خروجی و خاکستر فرار یا خاکستر باقیمانده زباله سوزها می گردد.

حتی در زباله سوزهای با درجه حرارت بالای 800 درجه سانتیگراد،درجه حرارت یکنواخت نیست و دی اکسین ها و فوران می تواند در محفظه هایی خنک کننده (cooler pocket) یا در زمان شروع بکار یا خاموش کردن زباله سوز تشکیل شود . (9)

زباله سوزهای بیمارستانی آلوده کننده های مختلفی شامل دی اکسین ها ، فوران ها،فلزات سنگین( شامل سرب ، جیوه و کادیوم ) ذرات، گازهای اسیدی ( HCL,CO2)، منو اکسیدکربن و اکسیدهای نیتروژن وارد هوا می نمایند. این آلوده کننده ها بر روی سلامت عمومی و محیط تاثیر دارند . برای مثال دی اکسین ها باعث سرطان ، اختلال در سیستم ایمنی ، دیابت ، آسیب پذیری نوزادان و دیگر اثرات بهداشتی بر روی انسان دارند. خاکستر باقیمانده در زباله سوزها محتوی فلزات سنگینی هستند که بایستی تخلیه شوند همچنین ممکن است دی اکسین ها و فوران ها در خاکستر زباله سوزها وجود داشته باشد.(11)

منبع اصلی دی اکسین ها، فوران ،PCBs وHCB زباله سوزها هستند. این موضوع در کنوانسیون استکهلم مطرح گردید و بر طبق مفاد آن فرآیند های غیر سوز باید بجای زباله سوز ها انتخاب و بکارگیری شوند.(10)

تفاوت این دو ماده ( دی اکیسن وفوران) با 10 ماده دیگر مشمول کنوانسیون استکهلم این است که این دو به طور ناخواسته و در اثر برخی فرآیند های احتراقی هم چون احتراق زباله در کوره های زباله سوزی بیمارستان ها تولیدمی شوند.دی اکسین ها یک ماده سمی سرطانزا است که بمدت طولانی می تواند در محیط باقی بماند و هرلیتر آن برای نابودی یک میلیون نفر انسان و معلول ساختن یک میلیون نفر دیگر کافی است دی اکسین ها در آب و چربی حل نمی شوند و عمدتاً در بافت های چربی بدن انسان و حیوانات تجمع می کند و سم بسیار ناپایداری است که در خاک هم به مدت طولانی باقی می ماند و بتدریج درنتیجه افزایش پراکندگی آن در خاک باعث آلودگی محیط زیست می شود.(14)

EPA ،در سال 1988 ،گزارشی به عنوان زنگ خطر در اثر وجود بسیاری از دی اکسین ها ، سرب و کادمیوم در خاکستر دستگاههای زباله سوز منتشر کرد که بر اساس آن مواد سمی موجود در خاکستر فرار نسبت به خاکستر سنگین دارای غلظت بیشتری بوده است .(15)

اندازه گیری رسوباتی که می توانند دی اکسین را در خود تجمع کنند تقریباً 90 ٪ منشاء دی اکسین هایی که مجدداً به هوا ، آب و زمین وارد می شوند و به جای نشات گرفتن از منابع جدید ، حاصل از منابع ثابت ( زباله سوزها) ، منابع متحرک ( اگزوز اتومبیل ها، تامین کننده های گرمای خانه ، کشیدن سیگار) و رها ساختن دی اکسین ها در حوادث ( آتش سوزی ها ، آتش زدن چوب های آلوده) می باشند.(8)

درمطالعه ای تحت عنوان (( Medical Waste Autoclave Sterilization))

منتشر شده در سایت (( www.komarindustrics.com)) محصولات خطرناک و مضر ثانویه تولیدی از زباله سوزها و غیر سوزها و هم چنین هزینه های مرتبط در دو روش فوق مقایسه شده است به طوری که در جدول ملاحظه می گردد تولید محصولات جانی مضر و هزینه های مرتبط در زباله سوزها به مراتب بالاتر از سیستم های غیر سوز می باشد. و هزینه ها و تولیدات محصولات مضر در اتوکلاو از سایر روش ها پایین تر نشان داده شده است