تارنمای تخصصی علوم زیستی و زیست حیاتی Vital Health & Environment - کنترل آفات

شپش های سر یا خون خواران کوچک

دکتر مهرداد حلوایی — Wed, 23 Nov 2011 18:13:33 GMT

شپش یکی از انواع حشرات خون خواری است که در جوامعه روستایی و شهری بصورت گسترده وجود دارد.

شاید این حشره را بایستی مقاوم ترین حشره خون خوار در نظر داشت.

شپش سر

· شپش سر چیست؟

· میزان شیوع شپش سر چه اندازه است؟

· چه کسی در خطر ابتلا به شپش سر قرار دارد؟

· کودک چگونه به شپش سر مبتلا می شود؟

· شپش سر شبیه چیست؟

· شپش های سر معمولاً بیش از همه کجا یافت می شوند؟

· علایم و نشانه های ابتلا به شپش سر چیست؟

· شپش سر چگونه تشخیص داده می شود؟

· شپش سر (پدیکلوزیس) چگونه درمان می شود؟

· کودک من به شپش سر مبتلا شده است. اما من به این عارضه مبتلا نیستم، آیا من هم باید به منظور جلوگیری از ابتلا به این عارضه درمان شوم؟

· آیا حیوانات خانگی باید برای شپش سر درمان شوند؟

· کودک من کمتر از 2 سال سن دارد و به شپش سر مبتلا است. آیا می توانم او را با داروهای نسخه ای یا بدون نسخه (OTC) درمان کنم؟

· چه داروهای بدون نسخه ای (OTC) برای درمان شپش سر در دسترس است؟

· چه داروهای نسخه ای برای درمان شپش سر به کار می رود؟

· کدام داروی درمان کننده شپش سر برای من بهترین است؟

· قوانین مربوط به داروهای درمان کننده شپش سر چه هستند؟

· آیا برای درمان شپش سر بزرگسالان باید اسپری های خانگی به کار روند؟

· آیا اسپری کنترل آفت باید در منزل وجود داشته باشد؟

· شپش سر در یک نگاه

شپش سر چیست؟

شپش سر انگل هایی هستند که روی سر انسان ها یافت می شوند. عفونت با شپش سر پدیکلوزیس (pediculosis) نامیده می شود.

(شپش سر، pediculus humans capatis از شپشی که عفونت های بدن و موهای ناحیه شرم گاهی را ایجاد می کند متفاوت است.)

میزان شیوع شپش سر چه اندازه است؟

عفونت شپش سر بسیار شایع است. تخمین زده می شود که یک نفر از هر 10 کودک دبستانی در مقاطعی از زندگی به شپش سر مبتلا می شود. در یک بررسی، هزینه سالانه عفونت های شپش سر در ایالات متحده نزدیک به یک میلیارد دلار تخمین زده شد.

چه کسی در خطر ابتلا به شپش سر قرار دارد؟

هر فردی که در تماس نزدیک با فرد مبتلا به شپش سر یا حتی در تماس با لباس یا دیگر وسایل آلوده اوست، در معرض خطر ابتلا به شپش سر قرار دارد. کودکان پیش دبستانی و دبستانی (3 تا 10 ساله) و خانواده های آن ها اغلب مبتلا می شوند. دختران بیش از پسران و زنان بیش از مردان به این عارضه مبتلا می شوند. مردمان با نژاد آفریقایی-آمریکایی به ندرت به شپش سر مبتلا می شوند.

کودک چگونه به شپش سر مبتلا می شود؟

کودک به روش های متعددی به شپش سر مبتلا می شود:

· تماس با فردی که از قبل این عارضه را دارد. تماس فردی در طی بازی کردن، در فعالیت های مدرسه یا ورزشی و در مدرسه، خانه یا کمپ ها شایع است،

· پوشیدن لباس های آلوده به شپش سر مانند کلاه، روسری، کت، لباس های ورزشی یا کش های مو،

· کاربرد شانه، برس یا حوله های آلوده، یا

· خوابیدن روی تخت، کاناپه، بالش، فرش یا حیوانات پارچه ای که اخیراً در تماس با فرد مبتلا به شپش بوده اند.

شپش سر شبیه چیست؟

سه نوع شپش سر وجود دارد که nit، nymph و شپش بزرگسالان نامیده می شود.

Nit: نیت ها تخم های شپش هستند. مشاهده این انگل ها مشکل است و اغلب با شوره یا ذرات اسپری مو اشتباه گرفته می شوند. نیت ها اغلب محکم به بدنه مو می چسبند. آن ها تخم مرغی شکل بوده و معمولاً زرد تا سفید هستند. از تخم بیرون آمدن نیت ها تقریباً یک هفته طول می کشد.

Nymph: نیت ها به شکل بچه شپشی به نام نمف از تخم بیرون می آیند. این انگل ها شبیه شپش سر بالغ اما کوچکتر هستند. نمف ها حدود هفت روز پس از بیرون آمدن از تخم به انگل های بالغ تبدیل می شوند. برای زنده ماندن نمف باید از خون تغذیه کند.

بالغ: شپش بالغ حدوداً به اندازه یک تخم کنجد است، شش پا دارد و رنگ آن قهوه ای مایل به زرد تا سفید مایل به خاکستری است. در افراد با موهای تیره، شپش های بالغ تیره تر هستند. انگل های ماده نیت ها را تخم گذاری می کنند و معمولاً از نرها بزرگ تر هستند. شپش بالغ می تواند تا 30 روز روی سر یک فرد زندگی کند. برای زنده ماندن، شپش بالغ نیاز به تغذیه از خون دارد. در صورتی که شپش از روی سر فرد پایین بیفتد ظرف دو روز می میرد.

شپش های سر معمولاً بیش از همه کجا یافت می شوند؟

شپش سر اغلب روی پوست سر پشت گوش ها و نزدیک به دور گردن در پشت گردن قرار می گیرند. شپش سر با پنجه های شبیه قلاب که در انتهای هر شش پای آن ها یافت می شود روی سر می مانند. شپش سر به ندرت روی بدن، مژه ها یا ابروها یافت می شود.

علایم و نشانه های ابتلا به شپش سر چیست؟

علایم و نشانه ها عبارتند از:

· احساس قلقلک در اثر حرکت چیزی بر روی سر،

· خارش (که با واکنش آلرژیک به گزش ها ایجاد می شود)،

· زخم شدن سر (در اثر خاراندن ایجاد می شود)،

· زخم های روی سر ممکن است گاهی اوقات عفونی شوند و

· تحریک پذیری (یک عارضه بسیار غیراختصاصی).

شپش سر چگونه تشخیص داده می شود؟

شپش سر با نگاه کردن دقیق به تار مو و پوست سر برای مشاهده نیت ها، نمف ها یا انگل های بالغ تشخیص داده می شود. یافتن مکان نمف یا انگل بالغ مشکل است زیرا معمولاً فقط تعداد کمی از آن ها وجود دارد و می توانند به سرعت از مقابل دیدگان فرار کنند. البته حضور نیت ها نزدیک به پوست سر تایید می کند که فرد به این عارضه مبتلا است. اگر نیت ها فضایی بیش از 4/1 اینچ از پوست سر را اشغال کرده باشند، عارضه احتمالاً کهنه شده است. اگر مطمئن نیستید که فردی به شوره سر مبتلا است یا خیر، پرستار مدرسه یا پزشک خانواده باید تشخیص قطعی را انجام دهد. نیت های شوره سر به آسانی با یک میکروسکوپ قابل رویت هستند.

شپش سر (پدیکولیس) چگونه درمان می شود؟

برای حذف موثر شپش سر، فرد مبتلا، اعضای خانواده او که مبتلا شده اند همگی باید درمان شوند و خانه نیز تحت مراقبت قرار گیرد.

درمان فرد و اعضاء خانواده مبتلا:

برای درمان افراد مبتلا و خانواده های آن ها داروهای بدون نسخه (OTC) و نسخه ای به کار می روند. گام های درمانی زیر را دنبال کنید:

1. تمام البسه را خارج کنید.

2. داروی ضد شپش که پدیکولیساید نامیده می شود را بر طبق دستورالعمل روی آن استعمال کنید. اگر موی کودک شما بلند است، ممکن است نیاز به یک قوطی دیگر باشد. هشدار: پیش از کاربرد داروی ضد شپش از کرم شستشو یا ترکیب شامپو/نرم کننده استفاده نکنید. تا یک یا دو روز بعد از درمان از شستن دوباره موها خودداری کنید.

3. فرد مبتلا باید پس از درمان لباس تمیز بپوشد.

4. اگر هشت تا 12 ساعت پس از درمان هنوز تعدادی شپش زنده روی سر یافت شد اما سرعت حرکت آن ها کندتر از قبل بود، درمان را از سر نگیرید. شپش های مرده و زنده باقی مانده را از روی سر شانه کنید. گاهی اوقات مدت طولانی تری طول می کشد تا دارو شپش را از بین ببرد.

5. اگر هشت تا 12 ساعت پس از درمان هیچ شپش مرده ای یافت نشد و شپش ها به اندازه قبل فعال بودند، ممکن است دارو اثر نکرده باشد. به پزشک خود مراجعه کنید تا داروی دیگری برایتان تجویز کند و دستورالعمل های درمانی را رعایت کنید.

6. شانه های مخصوص نیت (تخم شپش سر) که اغلب در بسته بندی داروی ضد شپش یافت می شوند باید برای برداشتن نیت ها و شپش از بدنه مو به کار روند. بسیاری از شانه های مخصوص کک که برای گربه ها و سگ ها طراحی شده اند نیز موثر هستند.

7. پس از درمان ابتدایی شانه را کنترل کرده و نیت ها و شپش ها را هر دو تا سه روز در میان از روی سر بردارید.

8. هفت تا 10 روز درمان را تکرار کنید.

9. به مدت دو تا سه هفته تمام افراد درمان شده را کنترل کنید تا مطمئن شوید تمام شپش ها و نیت ها از بین رفته اند.

اقداماتی که باید برای منزل انجام شود:

عاری کردن منزل از وجود شپش ها کاری پرزحمت اما مهم است. اقدامات زیر را انجام دهید:

1. تمام البسه قابل شستشو و ملحفه های تختخواب که در طی دو روز پیش از درمان در تماس با فرد مبتلا بوده اند باید با ماشین لباسشویی شسته شود (تا شپش ها و نیت ها کشته شوند). برای شستن لباس ها از دور آب گرم استفاده شوند (130 درجه فارنهایت، 55 درجه سیلسیوس). حداقل به مدت 20 دقیقه از خشک کن ماشین لباس شویی با چرخه داغ استفاده کنید.

2. لباس های تمیز که قابل شستشو نیستند (کت، کلاه، روسری و غیره) را خشک یا در جایی انبار کنید یا در یک کیسه پلاستیکی گذاشته و به مدت دو هفته مهر و موم کنید.

3. شانه ها و برس ها را به مدت یک ساعت در الکل، لیزول غوطه ور کنید یا با صابون و آب داغ (130 درجه فارنهایت، 55 درجه سیلسیوس) بشویید.

4. کف اطاق و مبلمان و اثاثیه را وکیوم کنید. از اسپری های ضد عفونی کننده فراّر استفاده نکنید (زیرا در صورت استنشاق شدن می توانند سمی باشند).

کودک من به شپش سر مبتلا شده است. اما من به این عارضه مبتلا نیستم، آیا من هم باید به منظور جلوگیری از ابتلا به این عارضه درمان شوم؟

خیر. اگرچه امکان ابتلا هر فردی که با یک فرد مبتلا زندگی می کند وجود دارد اما شما نیاز به درمان ندارید. هر دو تا سه روز تماس های خانوادگی خود را کنترل کنید. در صورت مشاهده شپش یا نیت درمان را آغاز کنید.

آیا حیوانات خانگی باید برای شپش سر درمان شوند؟

خیر. شپش سر روی بدن حیوانات خانگی زندگی نمی کند.

کودک من کمتر از 2 سال سن دارد و به شپش سر مبتلا است. آیا می توانم او را با داروهای نسخه ای یا بدون نسخه (OTC) درمان کنم؟

خیر. برای کودکان زیر 2 سال، نیت ها، نمف ها (شپش نابالغ) و شپش بالغ را با دست بردارید و به پزشک خود مراجعه کنید.

چه داروهای بدون نسخه ای (OTC) برای درمان شپش سر در دسترس است؟

در داروخانه داروهای ضد شپش بسیاری در دسترس هستند. هر فرآورده OTC معمولاً حاوی یکی از اجزاء فعال زیر است:

1. پیرترین ها (اغلب با پیپرونیل بوتوکساید در فرآورده هایی با نام تجاری ترکیب می شوند). پیرترین ها عصاره های طبیعی گل داوودی هستند. اگرچه بی خطر و موثراند اما فقط شپش های در حال خزیدن را از بین می برند نه نیت های تخم گذاری نکرده را. به منظور کشتن هر شپش جدید تخم گذاری کرده هفت تا 10 روز درمان ثانویه توصیه می شود. شکست درمان شایع است.

2. پرمترین ها (NIX): پرمترین ها مشابه پیرترین های طبیعی هستند. پرمترین ها بی خطر و موثر هستند و ممکن است تا چند روز پس از درمان کشتن تخم های جدید را ادامه دهند. ممکن است به منظور کشتن هر شپش جدید تخم گذاری کرده به هفت تا 10 روز درمان ثانویه نیاز باشد. شکست درمان شایع است.

چه داروهای نسخه ای برای درمان شپش سر به کار می رود؟

شامپو لیندان (Kwell نیز نامیده می شود) یک داروی نسخه ای و یکی از شایع ترین درمان ها برای شپش سر است. این دارو هنگامی که طبق دستورالعمل به کار می رود احتمالاً بی خطر است. مصرف بیش از حد، سوء مصرف یا بلع تصادفی لیندان می تواند برای مغز و سیستم عصبی سمی باشد و به این دلیل تنها یک بار استعمال توصیه می شود.

در مورد روش های غیر دارویی

ثابت نشده است که درمان انسدادی، شانه کردن نیت و کوتاه کردن مو در ریشه کن کردن کامل شپش سر موثر است.

درمان های خانگی که برای درمان این عارضه به کار می روند شامل سرکه، مایونز، نفت، ژله، روغن زیتون، الکل و قرارگرفتن در آب به مدت طولانی هستند. تمام این روش ها در ریشه کن کردن عارضه شکست خورده اند زیرا این درمان ها تمام تخم ها یا شپش ها را نمی کشند. عقیده بر این است که علت این امر شیوه اختصاصی «تنفس» انگل است.

هرگز ثابت نشده که کوتاه کردن موی سر موثر است اما از از آن جایی که شپش برای تخم گذاری به بدنه مو نیاز دارد، این کار از تکثیر شپش ها جلوگیری می کند. برای بسیاری از کودکان این روش همیشه گزینه مطلوبی نیست.

کدام داروی درمان کننده شپش سر برای من بهترین است؟

اگر مطمئن نیستید لطفاً با داروساز یا پزشک خود مشورت کنید.

قوانین مربوط به داروهای درمان کننده شپش سر چه هستند؟

هنگام کاربرد داروی ضد شپش سر، مانند هر داروی دیگر همواره از دستورالعمل های مصرف دارو پیروی کنید.

هنگام درمان شپش سر،

1. از داروی ضد شپش به مقدار زیاد استفاده نکنید،

2. فرد مبتلا را بیش از دو بار با یک داروی مشابه درمان نکنید (اگر به نظر می رسد دارو موثر نیست با پزشک خود مشورت کنید)، و

3. داروهای ضد شپش سر را با یکدیگر مخلوط نکنید.

آیا برای درمان شپش سر بزرگسالان باید اسپری های خانگی به کار روند؟

خیر. اسپری کردن خانه توصیه نمی شود. اسپری های ضدعفونی کننده حاوی مواد فرّار و اسپری های اتاق در صورت استنشاق ممکن است سمی باشند.

آیا اسپری کنترل آفت باید در منزل وجود داشته باشد؟

خیر. وکیوم کردن کف اتاق و مبلمان برای مراقبت از منزل کافی است.

این مقاله تا حدودی بر اساس اطلاعات به دست آمده از مراکز کنترل و پیشگیری از بیماری ها (CDC) و آکادمی متخصصین اطفال آمریکا (AAP) نگارش شده است.

شپش سر در یک نگاه

· شپش های سر انگل های حشره ای هستند که روی سر انسان ها یافت می شوند. واژه lice جمع واژه louse به معنای شپش است.

· شپش های سر در اثر تماس فردی یا استفاده مشترک از شانه، برس، کلاه و دیگر البسه گسترش می یابد.

· شپش سر یک مشکل شایع در کودکان پیش دبستانی و دبستانی است.

· شپش سر احساس غلغلک در اثر حرکت چیزی روی مو، خارش و زخم سر ایجاد می کند.

· افراد مبتلا و اعضاء خانواده مبتلا باید درمان و تمام خانه کنترل شود.

· به خاطر داشته باشید: یک شپش سر + یک شپش سر = دو شپش سر = شروع یک عفونت شپشی سر.

· کودکان کوچک پیش از شروع داروها باید به وسیله پزشک ارزیابی شوند.

برای نابودی حشرات و پشه ها در منزل چه تدابیری باید انجام دهیم

دکتر مهرداد حلوایی — Mon, 24 Oct 2011 19:57:30 GMT

پشه ها در همه مکانها به جز در قطبین وجود دارندو البته در منازل شما!

میدانید برای از بین بردن آنها باید چکار کرد؟

حتما شما هم در آشپزخانه‌تان با پشه‌های‌ریزی که معمولا دور میوه‌ها مانده جمع می‌شوند، برخورد کرده‌اید. اما این پشه‌های میوه از کجا می‌آیند؟

همه چیزی که پشه‌های میوه برای رشد و نمو به آن نیاز دارند، یک محل مرطوب حاوی مواد در حال تخمیر است.

این مواد ممکن است میوه‌ها یا سبزی‌های رسیده باشند، همچنین سطل‌های زباله، بطری‌ها و قوطی‌های خالی مواد غذایی و کهنه‌های تمیزکاری و زمین‌شورها هم ممکن است به محل رشد آنها بدل شود.

پشه‌های میوه تخم‌های‌شان - که تا 500 تخم در هر بار ممکن است باشد- بر روی این سطوح مرطوب می‌گذارند.

هنگامی که لاروها از تخم بیرون‌می‌آیند، روی همین سطوح به تغذیه می‌پردازند. از آنجایی که آنها تنها روی سطح میوه تغذیه می‌کنند، اگر قسمت‌های آسیب‌دیده و بیش از حد رسیده میوه یا سبزی را جدا کنید، لارو این حشرات را نخواهید خورد.

از آنجایی که این پشه‌ها بسیار ریز هستند، می‌توانند به صورت حشره بالغ از میان توری در و پنجره با به صورت لارو بر روی میوه‌ها وارد خانه شوند.

برای دور نگهداشتن این پشه‌ها از آشپزخانه می‌توانید یک پشه‌گیر خانگی بسازید.

یک قیف کاغذی را درون یک شیشه بگذارید. مقداری سرکه سیب درون لیوان بریزید یا یک موز پوست‌کنده رسیده درون آن بگذارید.

هنگامی که پشه‌ها را گرفتید، می‌توانید آنها را بکشید، یا اگر حیوان‌دوست هستید آنها را بیرون خانه رها کنید

مواظب بیماری ساس ها باشیم

دکتر مهرداد حلوایی — Tue, 17 May 2011 22:18:45 GMT

خیلی از دوستانی که در منزلشان ساس رخنه کرده باید حواسشان باشد که شاید تهدید به سرایت بیماری خطرناکی بنام شاگاس شوند.

تریپانوزومیاز آمریکایی (بیماری شاگاس)

تریپانوزوما کروزی (Trypanosoma cruzi) یگ انگل داخل سلولی اجباری بوده و عامل ایجاد کننده بیماری تریپانوزومیاز آمریکایی یا بیماری شاگاس می باشد. انتقال این انگل به انسان توسط ساس خون خوار Triatomine یا بینی مخروطی (cone nose یا kissing) صورت می گیرد. این ساس ها در شکاف و شیارهای دیوارهای خانه های قدیمی در مناطق روستایی زندگی می کنند. این حشرات شب فعال بوده و بدنبال خون خواری از انسان مقادیر زیادی انگل را از طریق ترشحات مدفوعی خود در محل خونخواری آزاد می کنند؛ در صورت خاراندن و زخمی کردن محل، این انگل ها می توانند وارد زخم شوند. انتقال انگل همچنین می تواند از طریق انتقال خون، پیوند عضو و نیز جفت صورت گیرد.

انتشار جغرافیایی: تقریباً 25% از جمعیت آمریکای لاتین در خطر ابتلا به این عفونت قرار دارند. این بیماری در مکزیک، آمریکای مرکزی و آمریکای جنوبی وجود دارد. اما موارد ابتلا به آن در ایالات متحده نادر می باشد.

علایم بالینی: مسافرین به ندرت دچار این عفونت می گردند و تنها در صورت بازدید از نواحی روستایی در مناطق اندمیک در ریسک ابتلا قرار می گیرند. بیماری شاگاس دارای 3 مرحله بالینی می باشد. مرحله حاد و مزمن. عفونت حاد معمولاً بدون علامت می باشد اما می تواند با تورم موضعی محل گزش، تب و در 5 تا 10% موارد، مننگوانسفالیت، میوکاردیت و یا هر دو همراه باشد. طول مدت مرحله مزمن متغیر بوده اما می تواند به 10 تا 20 سال نیز برسد. پیشگیری و درمان: از آنجایی که ساس های منتقل کننده انگل شب فعال می باشند، مسافرین می توانند با خودداری از ماندن در کنار ساختمان های قدیمی در شب و خودداری از چادر زدن یا خوابیدن در خارج از منزل در مناطق اندمیک تا حد زیادی خود را نسبت به این بیماری محافظت نمایند. هیچگونه واکسنی برای پیشگیری از این بیماری وجود ندارد. اقدامات محافظتی شامل سم پاشی منازل آلوده، استفاده از پشه بندهای آغشته به حشره کش و رعایت احتیاطات مربوط به مواد غذایی می باشد.

مسافرین باید جهت تشخیص و درمان این بیماری با یک متخصص بیماری های عفونی یا متخصص بیماری های گرمسیری مشورت نمایند

روشهای نابودی مورچه در منازل

دکتر مهرداد حلوایی — Fri, 6 May 2011 12:16:39 GMT

مورچه را همه می شناسند. کمتر کسی است که این حشره را ندیده باشد.

واقعا می دانید که مورچه مفید است یا خیر؟

دوست دارید در مورد این حشره و طرز نابود کردن آن بیشتر آشنا شوید؟

بخوانید:

مورچه خانگی یکی از حشرات کاملا شناخته شده است که در اکثر نقاط دنیا انواع آن وجود دارد . این حشره بصورت اجتماعی زندگی کرده و معمولا لانه‏اش را در زیر زمین می‏سازد . غیر از حشره ماده ، اعضا مختلف کلنی مورچه ، سالیان زیادی عمر می‏کنند بدین صورت که کارگران تا 7 سال و ملکه‏ها گاهی تا 15 سال عمر می‏کنند . لانه مورچه‏ها معمولا در داخل دیوار خانه‏ها، پی ساختمانها ، داخل چمن‏ها ، داخل چوبها ، درختان پوسیده و زیر سنگها ساخته می‏شود.

مورچه‏ها گاهی با نیش‏های دردناکی که ایجاد می‏کنند علاوه بر عکس العمل های شدید پوستی باعث مرگ از طریق ایجاد آنافیلاکسیس روی بعضی از افراد حساس می‏شوند.

تغذیه در مورچه ها غالبا دو جانبه و بطریق دهان به دهان در بین افراد انجام می‏گیرد.

مورچه‏ها دگردیسی کامل داشته و طی چهار مرحله تخم ، لارو ، شفیره ، حشره بالغ زندگی را می‏گذراند . تخم بسیار ریز وبسته به نوع مورچه شکل مختلف دارد . لاروها بدون پا ، شفاف و گرد هستند و بعد از چندین مرحله پوست اندازی تبدیل به شفیره میشوند . شفیره شبیه به حشره بالغ است ولی بدنش نرمتر ورنگش سفید بوده وبدنبال تامین غذا حرکتی ندارد .

حشره بالغ درست بعد از چند روز که از مرحله شفیرگی خارج شد شروع به فعالیت می‏کند ودر این شرایط بدن مورچه سخت و به رنگ تیره در می‏آید . مدت زمان لازم برای پرورش مورچه از مرحله تخم تا حشره بالغ بین 6 هفته تا دو ماه طول می‏کشد که این بستگی به شرایط محیطی و فصلی دارد . مورچه‏ها حشرات اجتماعی هستند وبه صورت کلنی زندگی می‏کنند و در داخل کلنی شامل سه قسمت هستند. کارگران ، ماده ها ، نرها

جنس نر در مورچه‏ها بالدار بوده و بال خود را تا زمان مرگ حفظ می‏کنند و ماده‏ها هم در بین مورچه‏ها بزرگترین گروه خانواده را شامل می‏شوند و این مورچه‏ها بالدار بوده و قبل از جفتگیری بالهایشان می‏ریزند و اما جنس کارگر در مورچها بدون بال بوده و کارگران ماده‏های عقیم هستند و مورچه‏های کارگر بیشترین افراد را در کلنی شامل شده واکثر فعالیت وکار را به عهده دارند . بزرگترین مورچه‏های کارگر که در کلنی وجود دارد سرباز نامیده می‏شود و سربازان فقط از تخم ها و حشرات جوان محافظت می‏کنند

ملکه در کلنی مورچه‏ها با تولید مثل مرتب افراد کلنی را می‏سازد واگر تخمی تلقیح نشود مورچه نر حاصل می‏گردد و چنانچه تلقیح شود مورچه ماده بوجود می‏آید

یک نکته جالب در رابطه با مورچه‏ها اینکه در بعضی از گونه‏ها ، ملکه یا کارگران ضمن حمله به لانه مورچه‏های دیگر تعدادی از شفیره‏ها را از لانه مورچه‏های دیگر را ربوده ( دزدیده ) و کارگران حاصل از این شفیره ها را مانند برده ای بکار وامیدارند وبه خدمت خود می‏گمارند .

انواع مورچه ها

مورچه صحرائی ، مورچه آتشی ، مورچه خانگی ، مورچه پیاده رو ، مورچه سارق ، مورچه مخملی درخت ، مورچه فرعون ، مورچه هرمی ، مورچه سیاه کوچک ، مورچه آتشی کوچک ، مورچه آکروبات ، مورچه آرژانتینی ، مورچه سربزرگ ، مورچه نجار ، مورچه زرد بزرگ ، مورچه برگخوار ، مورچه دروگر ، مورچه عسل ، مورچه مزرعه ذرت ، مورچه نادان ،

مبارزه با مورچه ها

عملیات مبارزه با مورچه‏ها بسته به نوع مورچه ، محل زندگی و شدت آلودگی متفاوت می‏باشد واین عقیده اشتباه است که با معدوم کردن مورچه‏های داخل ساختمان دیگر مورچه ائی وجود نخواهد داشت چون در لانه مورچه‏ها مجددا کارگران وسربازان دیگری تولید شده و به بیرون اعزام خواهد شد ودر واقع تا به وجود آمدن مورچه‏های جدید می‏توان این اطمینان را داشت که سمپاشی موثر بوده است.

عمل سمپاشی با محلولهای سمی ، معمولا در شرایط کاملا مناسب باید صورت گیرد و چون مورچه‏ها از محلهای سمپاشی شده فرار می‏کنند و برای تهیه مواد غذائی از راههای دیگر استفاده می‏کنند بنابر این باید اطراف لانه را به خوبی سمپاشی نمود تا راهی برای فرار وجود نداشته باشند.

سمومی که برای مبارزه با مورچه بکار می‏روند شامل : بایگون 1% ، دیازینون 1% ، دورسبان 5/0 % ، سوین 2% می‏باشد و چنانچه عملیات گردپاشی مورد نظر باشد از سم سوین به میزان 5 الی 10 % ویا از گرانولهای حاوی بایگون به میزان 2 % می‏توان استفاده کرد .

کنترل و مبارزه با سوسریهای خانگی

دکتر مهرداد حلوایی — Tue, 8 Feb 2011 16:12:48 GMT

فصل هایی در سال وجود دارد که گسترش و تکثیر حشرات مزاحم در آن زمان برایمان تولید مشکلاتی زیست محیطی و سلامتی بوجود میآورد.

سوسریها از جمله حشرات آلوده هستند که برایمان همیشه ترس و چندش آور بوده و وجودشان نشانی از عدم بهداشت محیط در هر مکانی می باشد.

در زیر نویسنده به نکاتی کاربردی در خصوص مبارزه با این حشره آلوده خواهد پرداخت امید که مفید برای خوانندگان باشد

سوسری آمریکایی و آلمانی به همراه بعضی حشرات و جوندگان دیگر از جمله موش در شبکه فاضلابرو مشاهده می گردد. این در حالی است که در ساختمانهای مسکونی به ویژه در مناطق تحت پوشش شبکه های جمع آوری فاضلاب نیز سوسری آلمانی و سوسری آمریکایی هر دو با وفور زیاد مشاهده می شوند.

سوسری ها براحتی در شبکه فاضلابرو زاد و ولد و تکثیر می کند، به طوریکه نزدیک به صددرصد منهولها در مناطق واقع در محدوده شبکه فاظلاب آلوده به این سوسری هستند. فراوانی این سوسری از 4 تا3600 عدد در یک منهول دیده شد، که به طور متوسط تعداد 566 عدد سوسری به یک منهول می باشد. سوسری ها دائما روی دیواره منهول در حال استراحت می باشند. شرایط آب و هوایی از عوامل مهمی می باشد که در دوران رشد مراحل مختلف جنینی، نمفی و بالغ و همچنین ظرفیت تولید مثل سوسریها کاملا موثر است. باز شدن کیسه های تخم و خروج نمف های جوان معمولا با شروع فصل بهار و مناسب شدن درجه حرارت آغاز و تا آذر ماه ادامه دارد.
فواصل تخم تا بلوغ در فصل بهار به علت شرایط مناسب از نظر رطوبت و درجه حرارت کوتاه می باشد و چند نسل سوسری در طول سال تولید می شوند.تغییرات شدید جوی از آذر ماه و کاهش درجه حرارت ، گاهی تا چندین درجه زیر صفر در فصل زمستان منجر به مرگ و میر و کاهش جمعیت سوسری ها در شبکه می شود. بیشترین درصد مرگ و میر سوسری ها به علت کاهش درجه حرارت در نمف های جوان و بالغین اتفاق می افتد.
جمعیت سوسری ها از آذر ماه تا دی ماه کاهش می یابد. جمعیت سوسری ها در فصل بهار به سرعت افزایش می یابند، وفور سوسری ها در مهر ماه مجددا کاهش یافته اند. که علت کاهش آنها در فصل گرما کاملا مشخص نبوده ولی مهاجرت و خروج آنها از شبکه فاضلابرو یکی از عوامل اصلی می باشد.
کاربرد حشره کش های دورسبان EC ، سیمپراتور، سولفاک ودلتامترین به صورت ابقایی به مقدار 2 گرم در متر مربع 100 درصد جمعیت سوسری ها را در شبکه فاضلابرو کنترل کرده اند. سموم آیکون ،فایکام ،سایپرمترین و دیازینون نتایج کمتر از 100 درصد در یک ماه بعد از سمپاشی در کنترل سوسری ها داشته اند.
در تمام منهولهای سمپاشی شده با سموم ابقایی پس از 5 ماه فعالیت سوسری ها ظاهر شده است که طولانی بودن دوره باز شدن کیسه های تخم را نسبت به زمان ابقائیت سموم مشخص می کند.
کاربرد سموم ابقایی در شبکه فاضلابرو از نظر درصد کنترل، به طوری که در منهولهای سمپاشی شده با سموم ابقایی در فصل بهار که دوران رشد جنینی و باز شدن کیسه های تخم سوسری ها کوتاه تر است، جمعیت سوسری ها 5 ماه بعد از مصرف سم دورسبان در حدنزدیک به صفر باقی مانده است. اثر سم دیازینون به خصوص در منهولهای با بدنه آجری کمتر از سم دورسبان می باشد. غلظت های رقیق حشره کش نتایج کاملا مشابهی با سمپاشی ابقایی به مقدار 2 گرم در متر مربع داشته اند. نتایج کاربرد حشره کش ها با رقت کم در مقایسه با سمپاشیابقایی در فصل سرما نتایج مشابهی در کنترل سوسری ها دارند. بنابراین در صورتیکه طول دوره کنترل با سمپاشی ابقایی مورد نظر باشد بایستی زمان مبارزه کاملا مطالعه شده انتخاب گردد.
روش مه پاش منهولها با سیمپراتور، 100 درصد سوسری ها را کنترل کرده است. از طرفی افزایش سوسری ها در این منهولها نسبت به سمپاشی ابقایی در فصل سرما کمتر بوده است.موثرترین روش کنترل سوسری ها مربوط به کاربرد سم دورسبانEC به مقدار 2 گرم در متر مربع در شروع فصل گرما می باشد. در این زمان کلیه کیسه های تخم تولید شده در فاصله ابقائیت سم باز می شوند و تحت تاثیر ابقائیت سم از بین می روند. به طوریکه تا 5 ماه بعد از زمان مبارزه وفور سوسری ها در این منهول ها همچنان نزدیک به صفر باقی مانده است و انتظار می رود به علت مصادف شدن با فصل سرما در سال بعد هم در این منهولها وفور سوسری تحت کنترل باشد.
روش مه پاشی منهول های شبکه فاضلابرو از نظر اینکه در کاهش جمعیت سوسری ها 100 درصد مؤثر می باشد، و به لحاظ دارا بودن مزایای متعدد زیر یک روش قابل اجرا، مؤثر و کاملاً با صرفه بوده و نسبت به سایر روشها ارجح می باشد. در روش مه پاشی میزان مصرف حشره کش بسیار کم می باشد و موجب کاهش بودجه های خرید و حمل و نقل سم می گردد.
پس از مه پاشی آثاری از حشره کش بجای نمی ماند و آلودگی زیست محیطی نسبت به سایر روشها بسیار ناچیز بوده وباعث ایجادسمیت درفاضلاب واحیانا اختلال درتصفیه بیولوزیکی نمی گردد.
در این روش کنترل با پرسنل کمتر راندمان مبارزه بهتر و حدود 20 برابر بیشتر از روشهای دیگر می باشد. بنابراین با توجه به نتایج مبارزه و همچنین شرایط آب و هوایی در صورتیکه زمان مبارزه صحیح انتخاب شود،(20اردیبهشت تا 20خرداد) با اجرای 2 بار مه پاشی با سم دورسبان یا یک بار مه پاشی و یکبار سمپاشی ابقایی به فاصله 1-5/1ماه با تقدم مه پاشی بادورسبان یا سیمپراتور می توان جمعیت سوسری ها را به مدت طولانی در حد صفر نگاه داشت. بدین منظور، مطالعه زیست شناسی سوسری در شبکه فاضلابرو حائز کمال اهمیت است