تارنمای تخصصی علوم زیستی و زیست حیاتی Vital Health & Environment - علوم جانوری و سلولی

تاکسیدرمی هنری فراعلمی در دست بشر

دکتر مهرداد حلوایی — Sat, 17 Dec 2011 16:57:34 GMT

هنر تاکسیدرمی تا خشک نمودن جانوران گرچه بسیار از دید حامیان جانوران ار بسیار ظالمانه ای است .

ولی با نگاهی به این هنر خواهیم دید که اگر شاید این تلاش استادان خبره در این فن نبود شاید هرگز ما تجسم جانوری را که اکنون منقرض شده است را هرگز تصور نمیکردیم.

این علم همراه با هنر دست استاندان را باید بسیار نکو داشت و آنرا را شکار غیر قاونی جانوران تفکیک و جدا نمود.

تاکسیدرمی

تاکسیدرمی پرندگان:

هرگز یک پرنده کشته شده که متلاشی شده است را پوست نمی کنیم ، چون خون منعقد نمی شود و به محض استفاده از چاقو خون جاری شده و باعث کثیفی و رنگی شدن پرها می گردد ، بنابراین میتوان نمونه را در فریزر گذاشت تا کاملا سرد شود و یک روز جلوتر آن را از فریزر خارج کرده تا یخهایش باز شود و شروع به تاکسیدرمی می کنیم.

● آماده سازی نمونه برای تاکسیدرمی در تمام نمونه ها در ابتدا باید موارد زیر را بخاطر داشت: وزن و اندازه گیری اعضای بدن ? رنگ بدن ? پوست اطراف صورت ? چشم ها ? پاها و پلک چشم را یاداشت می کنیم. زمانی که نمونه برای ماه های زیادی نگه داری شده باشد رنگ تمام قسمتهای بدنش با نمونه تازه متفاوت خواهد بود. بنابراین ثبت این موارد در زمان مردن جانور بسیار مهم است. اگر پس از مردن حیوان ، رنگ بعضی از قسمتهای بدن تغییر کند میتوان توسط رنگ روغنی دوباره آن رنگ را بطور مصنوعی روی اعضای جانور ایجاد کرد. در صورتی که نمونه به طور طبیعی مرده باشد ، بایستی از زمان مردنش تا پوست کنی بیش از ۲۴ ساعت داخل فریزر نگه داری و شب قبل از تاکسیدرمی از فریزر خارج نموده و داخل یخچال گذاشته شود. هرگز یک پرنده کشته شده که متلاشی شده است را پوست نمی کنیم ، چون خون منعقد نمی شود و به محض استفاده از چاقو خون جاری شده و باعث کثیفی و رنگی شدن پرها می گردد ، بنابراین میتوان نمونه را در فریزر گذاشت تا کاملا سرد شود و یک روز جلوتر آن را از فریزر خارج کرده تا یخهایش باز شود و شروع به تاکسیدرمی می کنیم.

● مراحل تاکسیدرمی در ابتدا ، با دست پرهای روی قفسه سینه را به آرامی کنار می زنیم تا پوست دیده شود. سپس از ناحیه کلواک تا زیر گردن از وسط بدن توسط تیغ شکافی ایجاد می کنیم البته باید سعی کرد که برش را زیاد عمیق نزنیم ، تا پرنده دچار خونریزی نشود. در صورتی که در اثر بی دقتی این کار انجام شد لازم است مقداری پنبه روی آن قسمت گذاشته شود تا از آلودگی جلوگیری کند. سپس با کمک انتهای تیغ پوست را از گوشت که تقریبا نیمه منجمد است جدا می کنیم. پس از جدا کردن پوست در ناحیه شکم از طرفین پاها را از پوست جدا می کنیم تا به ناحیه دم برسیم. این مرحله نیاز به دقت بیشتری دارد تا پرهای ناحیه دم سالم بمانند. به آرامی و با کمک تیغ غده چربی را جدا و سپس استخوان دم را توسط قیچی یا سیم چین و همچنین استخوان پاها را از ناحیه بالای ران قطع می کنیم. سپس پوست آزاد شده و میتوان پوست پاها را هم جدا کرد.در قسمت پاها و بال استخوان ها باید سالم بمانند بنابراین به آرامی و بدون صدمه زدن به شاهپرها در بال استخوان را بیرون می کشیم و با کمک تیغ گوشت را از استخوان جدا کرده و استخوان را به جای اولیه اش بر می گردانیم. مرحله بعدی تخلیه جمجمه است. جدا کردن پوست از سر کار بسیار ظریفی است چون گوشها ، چشم ها و پلک ها پوست نازکی داشته و هر کدام را باید از قاعده اشان جدا کنیم. پس از جدا کردن گوش ، چشم و پلک ، جمجمه را بدون آنکه به استخوان آن صدمه ای وارد شود تخلیه و چشم ها را خارج می کنیم. سپس آن را به پودر بوراکس آغشته و داخل جمجمه را با گل رس پر و چشم ها را که از قبل آماده شده است را جا سازی می کنیم ، و پوست را به آرامی بر می گردانیم.

● سیم کشی اندازه سیم را طوری انتخاب می کنیم که پس از عبور دادن از بدن ، بالها و پاها چند سانتی متر بلند تر باشد. سیم های داخل بدن ، هم را در دو نقطه قطع می کنند که در آن نقاط سیم ها را بهم کلاف و محکم می کنیم.

● پنبه گذاری پس از سیم کشی مقداری پنبه را به صورت مفتول در آورده و با پنس وارد بال و پای جانور می کنیم و پنس را تا جایی که مقدور باشد جلو می بر یم تا حدی که پوست پاره نشود . سپس تنه و گردن را پر می کنیم و این کار را تا جایی ادامه می دهیم تا جانور به حالت طبیعی اش دیده شود. طوری باید پنبه را در پوست قرار داد تا از بیرون سیم احساس نشود. بعد از این کار پوست جانور را با کمک سوزن و نخ همرنگ بطور زیگزاگ میدوزیم ، و پرهای آن را با کمک پنس حالت می دهیم ، و آن را بر روی چوب مناسبی نصب می کنیم . پس از چند روز پرنده خشک شده و سیم های اضافی را می بریم . اکنون ما یک پرنده تاکسیدرمی شده زیبا داریم.

● حفاظت از نمونه های تاکسیدرمی شده اگر می خواهید نمونه تاکسیدرمی شده خود را برای سالهای طولانی مثل روزی که تهیه نموده اید ، نگه داری نموده و همیشه زیبا و طبیعی بماند لطفا به نکات زیر توجه نموده و کاملا رعایت نمائید.

۱- هرگز نگذارید بچه ها و افراد به نمونه ها دست زده و آنها را نامرتب نمایند.

۲- هیچوقت روی نمونه های تاکسیدرمی شده برای جلوگیری از حشرات از حشره کش ها استفاده نکنید.

۳- پاره کردن نمونه توسط گربه و سگ حتمی است ، از نزدیک شدن آنها جلوگیری نمائید.

۴- نمونه را با پارچه خیس یا آغشته به مایعات دیگر تمیز نکنید.

۵- نمونه و پایه آن را آهسته با چوب پر یا پارچه نازک و سبکی تمیز نمائید.

۶- پایه را در صورت لزوم می توانید با پارچه مرطوب تمیز نموده و دقت کنید که پارچه به پر ها یا مو های نمونه کشیده نشود. یا می توانید پایه را با مقداری روغن جلا همراه تینر با قلم مو تمیز نمائید.

۷- گرد سفید رنگی که گاهی اوقات از بدن نمونه می ریزد ، سم بی خطری است که جهت ضد عفونی استفاده شده و خطری برای نمونه یا شخص ندارد.

۸- گاهی ممکن است بر روی پایه چوبی ، گرد چوب دیده شود که داخل پایه توسط حشره چوب خور به خارج ریخته می شود . شما می توانید با قطره چکان یا قلم مو چند قطره تینر روغنی یا نفت در همان محل بریزید ، تا از بین بروند.

۹- نمونه را در مکانی قرار دهید که تابش مستقیم نور خورشید به روی آن نتابد .

۱۰- نمونه را در تابستان در جای خیلی گرم قرار ندهیدو بهتر است به اندازه ۱/۰ نفتالین را نرم نموده ، خیلی آهسته با دست در زیر پرهای نمونه بپاشید تا از نزدیک شدن حشرات جلوگیری کند. با رعایت و اجرای نکات ذکر شده شما برای همیشه نمونه ای زیبا و طبیعی در منزل یا محل کار خود خواهید داشت.

چگونگی تهیه اسکلت حیوانات مهره دار

نویسنده : رابرت جی تاک
مترجمین : جعفر نوری ، معین محلاتی

پوست حیوان را با دقت جدا کنید ، سعی می شود که استخوان های کوچک موجود در دم و پا حفظ گردند. اعضای داخلی را خارج کنید. به آرامی جمجمه را از بدن جدا کرده و مغز را با سرنگ محتوی آب بشوئید سپس جمجه را شماره گذاری نموده و مواظب استخوان های ظریف و شکننده جمجمه باشید. در اینجا روش تهیه اسکلت حیوانات مهره دار، جهت مطالعه علمی و همچنین نگهداری در موزه شرح داده می شود. تهیه چنین اسکلتی با تهیه اسکلت هایی که جنبه نمایشی دارند کاملا متفاوت است. در تهیه این نوع اسکلت ها باید دقت نمود که هیچ نوع صدمه ای اعم از شکستگی ، بریدگی یا ایجاد سوراخ یا فقدان قسمتی از اعضا نظیر دندان و غیره در هنگام جوشاندن استخوان ها پیش نیاید. اگر مایل به تهیه اسکلتی هستید که از لحاظ علمی حائز اهمیت باشد باید موارد زیر را مراعات نمائید: یک دفترچه یادداشت جهت ثبت اطلاعات بدست آمده تهیه نموده و هر نمونه را شماره گذاری نمائید. برای این کار از عدد یک شروع کنید مواظب باشید هرگز شماره ها مخلوط یا تکرار نگردند. هر اسکلت را جداگانه تهیه خشک و نگهداری کنید.

● طرز تهیه: بعد از اندازه گیری و بررسی علمی ، پوست حیوان را با دقت جدا نموده و چنانچه مایل به مطالعه و نگهداری پوست نیز می باشید همان شماره را بر روی پوست نصب کنید. گوشت را از استخوان جدا کنید لیکن مواظب باشید زردپی های اطراف مفاصل قطع نگردند. جهت سهولت دقت شود که سر و پا ها از قسمت های دیگر بدن جدا شوند ، اما مواظب باشید که هیچ کدام از استخوان ها نشکنند. بایستی توجه کرد که گاهی اوقات استخوان های کوچکی در داخل گوشت و قاعده زبان موجود است و همچنین استخوان های شانه و ترقوه بوسیله گوشت پوشیده شده اند که باید با دقت جدا شوند. از طریق سوراخ مهره اطلس ، مغز را از جمجمه خارج نموده و جهت جدا کردن مغز از جمجمه های کوچکتر میتوان از یک سرنگ زیر جلدی استفاده کرد ، بدین ترتیب که سرنگ را از آب پر کرده و بعد سوزن سرنگ را بدقت به داخل انتهای مغز فرو کنید ، سپس به آرامی آب سرنگ را بداخل جمجمه در زیر مغز خالی نمائید بدین ترتیب مغز از جمجمه جدا می شود. همچنین برای خارج نمودن مغز از جمجمه های بزرگ می توان از یک قطعه چوب نازک و مسطح استفاده نمود. دقت شود که این کار باعث گستگی و تخریب ساختمان داخلی جمجمه نگردد. سپس اسکلت را داخل یک ظرف آب قرار داده و به مدت ۲۴ ساعت نگاه دارید تا خون داخل آن خارج گردد. در هوای سرد می بایست استخوان را به مدت بیشتری در آب نگه داشته و با افزودن کمی آمونیاک به داخل آب عمل را تسریع نمود. بعد از خارج شدن خون اسکلت را در آب خالص گذاشته و حرارت دهید و حرارت آب را تا زیر نقطه جوش با لا ببرید ( البته زمان لازم برای حرارت دادن اسکلت ها نسبت به اندازه آنها می تواند از ۲ تا ۶۰ دقیقه متغیر باشد. ) سپس شعله زیر ظرف را خاموش نموده و کمی آمونیاک اضافه کنید و پس از چند دقیقه اسکلت را خارج نموده و گوشتهای چسبیده به استخوان را جدا کنید. ( برای محافظت از دستهای خود از دستگش های لاستیکی استفاده نمائید. ) استخوان ها را تمیز نموده و با دقت آنها را روی یک صفحه تمیز قرار داده تا خشک شوند ، از آنها مراقبت نموده تا مفقود نگردند و از دسترس بچه ها و حیوانات دور نگاه دارید. بعد از اینکه استخوان ها خشک شدند با مرکب شماره گذاری کنید. همان شماره نمونه را برای تمام استخوان های اسکلت تکرار کنید.

● تهیه و بکار بردن Dermestid beetles ( حشرات گوشتخوار ) روش دیگری که اغلب موزه های بزرگ تاریخ طبیعی بکار می برند اینست که بجای پختن و جوشاندن که اغلب باعث ضایع شدن استخوان جمجمه می گردد از حشرات گوشتخوار استفاده می گردد. پوست حیوان را با دقت جدا کنید ، سعی می شود که استخوان های کوچک موجود در دم و پا حفظ گردند. اعضای داخلی را خارج کنید. به آرامی جمجمه را از بدن جدا کرده و مغز را با سرنگ محتوی آب بشوئید سپس جمجه را شماره گذاری نموده و مواظب استخوان های ظریف و شکننده جمجمه باشید. همچنین گوشت های زائد پشت و پاهای حیوان را جدا نموده وشماره گذاری نمائید. با دقت اسکلت را طوری پیچیده که دم و پاها در کنار هم قرار گیرد. بعد اسکلت و جمجمه را در سایه و مکان خنکی قرا ر داده تا خشک شود. وچناچنچه لازم باشد می توان آن را در محلی دور از دسترس کودکان و حیوانات و مورچه ها آویزان نمود. بعد از یک یا دو روز که اسکلت خشک شد آن را در یک ظرف فلزی در بسته که دارای تهویه باشد قرار دهید. در این موقع از حشرات گوشتخواری به نام سوسک قالی carpet beetles که به طور طبیعی در لاشه حیوانات یافت می شوند استفاده می گردند. این حشرات به رنگ های سفید و سیاه و قهوه ای دیده شده اند و طول آنها به یک سانتی متر می رسد. ظرف محتوای اسکلت و حشره را در تاریکی و دور از نور خورشید قرار دهید . یک گروه سالم از این حشره می تواند به سرعت یک اسکلت کوچک را تمیز کند. بعد از آنکه حشرات کار خود را انجام دادند ، استخوان ها را خارج نموده و اسکلت را در ظرف محتوی آمونیاک قرار دهید سپس به آرامی گوشت ها و مواد زائد روی استخوانها را جدا نموده و پس از خشک شدن استخوان بطور انفرادی آنها را شماره گذاری کنید.

● طرز تهیه مخصوص ، جهت اسکلت پرندگان استخوان های پرندگان بسیار ظریف و شکننده هستند. شما باید با به کار بردن روشهای مختلف از انهدام اسکلت جلوگیری نمائید. قبل از شروع با دقت پرها را بکنید ، قسمت های داخلی بدن را بیرون آورده و گوشت بدن پرنده را از استخوان جدا نمائید ، مواظب باشد استخوان های کوچک نزدیک به انتهای بالها گم نشود. روش شماره یک : با دقت بال ها پا ها و جمجمه را جدا سازید ، گردن ، پشت و استخوان های لگن را به حال خود بگذارید. سپس تمام قسمت های اسکلت پرنده را در درون محلول آب که در آن آمونیاک اضافه شده به مدت چند ساعت قرار داده تا خون خارج شده و پوشش های روی استخوان نرمتر گردند. سپس اسکلت را در یک ظرف آب قرار داده و حرارت را تا زیر نقطه جوش برسانید و مدتی بعد حرارت را قطع نموده و بگذارید تا آب سرد شود. سیمی را از داخل سوراخ مهره های پشت عبور داده تا تمام مهره ها در همان محل طبیعی خود قرار گرفته و جابجا نشوند ، سپس با اسکالپل ، پنس و قیچی کوچک به آرامی استخوان ها را تمیز کنید. در هنگام کار مواظب باشید که محلول آمونیاک گرم با پوست یا چشم شما تماس پیدا نکند. روش شماره دو: با دقت بال ها ، پا ها و جمجمه را جدا سازید ، گردن ، پشت ، سینه و استخوان های لگن را به حال خود بگذارید. سپس تمام قسمت های اسکلت پرنده را درون محلول آب که درآن آمونیاک اضافه شده به مدت چند ساعت قرار داده و حرارت را تا زیر نقطه جوش رسانیده و اسکلت را در یک ظرف آمونیاک خالص قرار داده تا باف های اضافی تبدیل به ماده ژلاتینی گردند. سپس سیمی را از داخل سوراخ مهره های پشت عبور داده تا تمام مهره ها در همان محل طبیعی خود قرار گرفته و جابجا نشوند. در این موقع میتوان بافت های باقیمانده را به آسانی با دست جدا کرد ، توجه داشته باشید که برای این عمل حتما باید دستکش مخصوص پلاستیکی بدست کرده باشید. بهتر است در هنگام تمیز کردن استخوان آنها را در زیر شیر آب جاری گرفته تا آب به طور آرام از روی آن عبور کند. روش شماره سه : قسمت های مختلف اسکلت را طبق روشهای ۱ و ۲ جدا نسازید. بلکه بوسیله یک سیم فلزی از قسمت ستون پشتی البته سرتاسر آن عبور داده تا کلید قسمت ها را در جای خود نگهدارد. سپس لاشه پرنده را بمدت۳ الی ۵ دقیقه درآب ، با مقدار کمی دترژانت از قبیل پودر تاید بجوشانید و لاشه را در یک ظرف آب بمدت ۴ تا ۷ روز نگهداشته بطوریکه سرپوش ظرف بطور آزاد روی آن قرار گیرد. در پایان این مدت محتوی ظرف را در یک آبکش خالی نمائید تا استخوان های کوچک محفوظ گردند. گوشت های ژله مانند روی استخوان را بشوئید. سپس استخوان را دوباره برای مدت ۳ تا ۵ دقیقه بجوشانید البته در یک ظرف آب که در آن مقدار کمی پودر صابون ریخته شده باشد ، با این عمل کلیه گوشت ها و بافت های باقیمانده روی استخوان جدا شده و بوی بد استخوان نیز از بین میرود. هر روشی را که شما بکار میبرید مستلزم این است که اسکلت تمیز شده را بکناری گذارده تا خشک شود و سپس استخوان ها را همان طوریکه قبلا گفته شد بطور انفرادی شماره گذاری نمائید.

● طرز تهیه مخصوص جهت اسکلت مار استخوان های مار معمولا کوچک و نازک و ظریف هستند ، بعلاوه استخوان های جمجمه مار بیدیگر چسبیده شده اند اما پوست روی جمجمه جدا لیکن بسیار نزدیک به استخوان قرار گرفته است. هنگامیکه مبادرت به کندن پوست مار مینمائیداین موضوع بسیار مهم به نظر می رسد. برای کندن پوست مار احتیاج به یک قیچی نوک تیز دارید. سرتاسر شکم از انتهای دم تا زیر چانه را ببرید ، مواظب استخوان های کوچک و نازک دم و همچنین دنده ها و استخوان های نازک پشت باشید. پوست را از گوشت بوسیله انگشتان خود جدا سازید واین عمل را از دم مار شروع نموده و به آهستگی تا قسمت سر ادامه دهید ، در هنگامیکه پوست سر مار را جدا مینمائید خیلی مواظب باشید که پس از جدا کردن پوست ، تمام اعضای داخلی حیوان را خارج کنید. سپس ماهیچه طویل پشت مار را بیرون آورید و به آرامی سر را از گردن جدا سازید ولی فک ها را از جمجمه جدا نکنید. جمجمه و اسکلت را در یک ظرف شیشه ای که سر آن محکم باشد بگذارید بگذارید و آن را در یک ظرف لعابی که آمونیاک غلیظ به آن اضافه شده است قرار دهید ، و بگذارید اسکلت برای چندین روز خیس بخورد ، بعد از آنکه کاملا خیس خورد ، یک سیم ضخیم فلزی از میان ستون پشتی حیوان عبور داده تا تمام قسمت های انفرادی بهم مربوط شوند ، سپس می توان بوسیله اسکالپل ، پنس و قیچی گوشت های نرم شده را جدا نمود. شما ممکن است مجبور باشد ساعت ها جهت پاک کردن یک اسکلت مار وقت صرف نمائید. اگر چنانچه در بین عمل مجبور به ترک کار شدید اسکلت را درون ظرف آمونیاک بازگردانید. جمجمه واسکلت تمیز شده را در مکانی محفوظ گذارده تا خشک شود. و مطمئن شوید کسی دست به استخوان ها نزند. و پس از جمجمه ، فک ها و استخوان ها کاملا خشک شدند ، جمجه ، فک ها و استخوان های بزرگ را شماره گذاری کنید.

● انبار ذخیره اسکلت های تمیز شده استخوان های تمیز شده ای را که آماده برای مطالعات علمی میباشند می توانید در جعبه های معمولی شیرنی قرار دهید. و چون استخوان ها جدا از هم هستند شما می توانید اکثر اسکلت ها را در جعبه فوق با اندازه های مختلف قرار دهید . و با دقت و ظرافت شماره و علائم نمونه ها و اطلاعات جمع آوری شده را بر روی درب جعبه یاداشت نمائید. مواظب باشید که هرگز استخوان های نمونه های مختلف را با هم مخلوط نسازید. و مطمئن شوید که نمره های روی استخوان ها با اطلاعات دفترچه یادداشتتان و نوشته های روی درب جعبه مطابقت دارند. جعبه اسکلت ذخیره شده را در یک محل سرد و مطمئن از قرار دهید.

میمونها هم میتوانند ریاضیات یاد بگیرند

دکتر مهرداد حلوایی — Fri, 10 Jun 2011 21:02:03 GMT

محققان آلمانی با اجرای آزمایشی ساده ثابت کردند میمون ها قادرند محاسبات ساده ریاضی را به صورت ذهنی انجام داده و از آنها نتیجه گیری کنند. بر اساس این گزارش این جانداران می توانند به صورت ذهنی محاسبه کنند حتی اگر تعداد نقاط مورد محاسبه در نمایشگر رو به افزایش یا کاهش بگذارد و در عین حال بر اساس نتیجه محاسبه خود تصمیم گیری کرده و آن را اجرا کنند.

دانشمندان در دانشگاه توبینگن آلمان بر این باورند که یافته آنها نشان دهنده اتصال محکم ریاضیات پایه با تکامل موجودات است. طی مطالعات انجام شده به تعدادی از میمون ها آموزش داده شد تا بتوانند تعداد نقاط نمایش داده شده روی نمایشگری را شناسایی کرده و آنها را با تعداد نقاطی که با فاصله زمانی و پس از آزمایش اول نمایش داده می شوند، مقایسه کنند.

زمانی که نقاط قرمز در برابر چشم این جانداران به نمایش در می آمد، در صورتی که تعداد نقاط سری دوم از سری اول بیشتر بود، میمون باید دستگیره یی را می کشید و در صورتی که نقاط آبی نمایش داده شده در نوبت اول از نوبت دوم بیشتر بود میمون اجازه کشیدن دستگیره را نداشت.

بر اساس گزارش تلگراف، نتایج این آزمایش نشان داد میمون هایی که به عنوان جایزه سیب یا آب دریافت می کردند با دقتی برابر 90 درصد می توانستند در ذهن خود محاسبه کرده و هنگام مشاهده پاسخ درست از خود عکس العمل نشان دهند.

دنیای گروه های خونی را بشناسیم

دکتر مهرداد حلوایی — Sun, 22 May 2011 16:21:49 GMT

نقش خون در بدن موجودات زنده را نمیتوان انکار شد.

این ماده حیاتی کمتر از آب برای حیات جانوران و حشرات بسیار مهم می باشد.

در این بین گروه های خونی که نقش تعیین کننده ای در تمایز خون دارند میتوانند در حیات جانوران نقش اساسی تری را ایفا نمایند.

بسیاری از کشورها از جمله ژاپن مردم عقیده دارند که گروه خونی در شخصیت و موفقیت های شغلی نقش دارد و حتی هنگام ازدواج نیز به گروه خونی یکدیگر اهمیت می دهند.
در کشورهای غربی نیز معتقدند که گروه خونی افراد، شخصیت آنها را متاثر می سازد و به این ترتیب تفاوت های افراد را تا حدودی به تفاوت های گروه خونی آنها ارتباط می دهند.
جالب است بدانید که در جنگ جهانی دوم ، ژاپن سربازان را طبق گروه خونی آنها در یک گردان دسته بندی می کرد. این نظریه ، در نهایت برای هر گروه خونی ویژگی های خاص آن را تعیین می کند:

گروه خونی O:
این یک گروه خونی کلی و اصیل است و افرادی که این گروه خونی را دارند در سرتاسر جهان وجود دارند. به همین دلیل نیز اهداکنندگان عمومی هستند، چرا که گروههای دیگر از آن مشتق می شوند. پس همه می توانند دریافت کننده آن باشند.
افرادی که این گروه خونی را دارند از نظر ویژگی های روانشناسی و شخصیتی افرادی اجتماعی و سالم بوده ، تمایل به خوردن غذاهای گوشتی و میوه ها دارند و میل چندانی به گروه غلات ندارند.
چنین افرادی می توانند سیاستمدار، وزیر، سرمایه گذار یا ورزشکار خوبی باشند.

گروه خونی A:
گروه خونی بعدی گروه خونی Aاست که دومین رتبه را از نظر فراوانی به خود اختصاص می دهد.
چنین گروه خونی در افرادی که در آسیا و خاورمیانه زندگی می کنند، بیشتر دیده می شود. این افراد توانایی بیشتری برای مقابله با بیماری های عفونی دارند.
البته در مناطق مدیترانه ای نیز به اندازه منطقه هند و اروپایی گستردگی دارند. این افراد بیشتر به غلات و کمتر به گوشت علاقه دارند.
افرادی عموما خوشبین هستند و در کارهای گروهی سازمان دهنده ، مطیع و در عین حال نیرومند هستند. انعطاف پذیر، تودار و بدون اعمال خشونت هستند و برای کارهای حسابداری ، امور اقتصادی و مالی ، برنامه نویسی ، مهندسی کامپیوتر و نویسندگی شایسته هستند، همچنین کتابداران خوبی نیز هستند.

گروه خونی B:
افرادی که گروه خونی B دارند، علاقه مند به محصولات لبنی و گوشتی هستند و به طور کلی به محصولات کشاورزی نیز تمایل دارند. در جنوب چین بسیاری از افراد دارای این گروه خونی هستند.
این گونه افراد می توانند خود را با شرایط گوناگون وفق دهند. افرادی رک ، حساس ، دارای پشتکار، ناشکیبا و غیرقابل پیش بینی هستند.
رازدار خوبی نیستند و نمی توان اسرار خود را به آنها گفت. این افراد شایسته نویسندگی ، روزنامه نگاری ، هنر و کارهای فکری هستند و می توانند مجری یک برنامه تلویزیونی ، یک بازیکن گلف و آرایشگر خوبی باشند.

گروه خونی AB:
چنین افرادی ویژگی های مابین گروه های خونی A وB را دارند و در اروپای شرقی بسیار دیده می شوند. به انواع غذاها گرایش دارند.
در بیشتر شرایط و موقعیت های پیچیده ، صحبت خود را به آرامی می گویند. افرادی منطقی ، حسابگر و صادق ، محافظه کار و روراست هستند.
اگر عصبانی شوند براحتی کسی را نمی بخشند. چنین افرادی برای مدیریت ، قضاوت ، نمایندگی ، کارمندی و کارفرمایی ، هر دو مناسب هستند.
بسیاری از آنها نیز ویژگی های لازم برای معلم بودن و تدریس را دارند. البته مقایسه هایی نیز میان گروه های خونی گوناگون مطرح می شود.
افرادی که گروه خونی O دارند علاقه بیشتری به تکروی و مشاغل مدیریتی از خود نشان می دهند و خواهان استقلالند، در حالی که افرادی با گروه خونی A تمایل به فعالیت های گروهی دارند و از هماهنگی لذت بیشتری می برند.
به طور کلی گروههای خونی گوناگون موجب پرداختن یا مقاومت در برابر کارها شده ، گروهی در برابر استرس و فشارهای روحی مقاوم تر و برخی حساس تر هستند و از آنجا که بسیاری از دانشمندان زیست شناسی نیز تاثیر گروه خونی بر رفتار و کردار افراد را تایید می کنند، این مساله بتازگی بیشتر مورد توجه قرار گرفته و در بسیاری از کشورها بویژه کشورهای صنعتی برای پستهای اجرایی و مدیریتی ، هنگام استخدام به نقش گروههای خونی اهمیت داده و بسیاری از جوانان بویژه خانمها نیز هنگام انتخاب همسر به گروه خونی طرف مقابل توجه می کنند تا از نظر پرداختن به کارهای گروهی ، ترجیح دادن مکانهای شلوغ به تنهایی و جاهای خلوت و تحمل استرس ، شخصی را که تناسب بیشتری با ویژگی های روحی خودشان دارد انتخاب کنند.

دکتر مهرداد حلوایی

متخصص فیزبولوژی جانوری و فلوشیپ کنترل آفات شهری و صنعتی از دانشگاه تسینگ هوآ چین

Mehrdad halvaei
Animal Physiology from the professional pest control Tsyng Hua University, China

استتار در جانوران شکارچی

دکتر مهرداد حلوایی — Sat, 30 Apr 2011 18:22:20 GMT

در دنیای امروزی استتار یکی از نقاط قوت شکارچیان و شکارشوندگان است.

هرگز فراموش نکنید که اگر این مکانیسم بسیار مهم و پیچیده وجود نداشت شاید نسل جانوری در بدو خلقتش منقرض میشد.

ولی باید دید چرا همانطور که جانوران ضعیف برای فرار از جانوران قوی از پوشش استتار استفاده میکنند .جانوران شکارچی نیز از همین خصوصیت بهره کافی را میبرند.

یکی از این جانوران گربه سانان هستند که باید دید

چرا پوست پلنگ‌ها منقش به علامت‌های رز مانندی است در حالی که پوست ببرها را نوارهای ممتد پوشانده است؟

مطالعات نشان می‌دهد به دلیل این که پلنگ‌ها در محیطی مملو از درخت، بوته و شاخه و برگ با سایه‌هایی تکه‌تکه و راه‌راه حرکت می‌کنند پوست بدنشان به این شکل تکامل یافته است. اما آیا حقیقت دیگری در این داستان نهفته است یا خیر؟

محققان در دانشگاه بریستول به منظور درک این که چه چیز باعث تکامل تدریجی چنین تنوع و زیبایی سحرآمیز و فریبنده‌ای در پوشش گربه‌های وحشی شده نشان‌ها و علامت‌های روی پوست 35 نوع گربه‌ وحشی را بررسی کردند.

محققان با مرتبط کردن تفاوت‌های ظاهری شکل پوست گربه‌سانان با مدل ریاضی الگوی تکاملی توانستند کوچک‌ترین اختلافات موجود در این نقش و نگار روی پوست گربه‌سانان را ثبت کنند.

آنها دریافتند گربه‌هایی که در محیط‌های انبوه و در میان درختان زندگی ‌می‌کنند و فعالیت‌هایشان را در محیط‌هایی با نور کم انجام می‌دهند احتمال بیشتری دارد که الگوی پوشش پوستشان از یک الگوی پیچیده و بی‌قاعده پیروی کند.

این موضوع نشان می‌دهد که الگوهای مفصل و پرجزئیات پوشش بدن گربه‌سانان به منظور استتار تکامل یافته است.

تحلیل تاریخ تکاملی الگوی پوششی گربه‌سانان نشان می‌داد این الگوها نسبت به سایر الگوها می‌توانند سریعا تشکیل شده یا از بین بروند.

این تحقیقات نشان می‌دهد به عنوان مثال چرا پلنگ سیاه وجود دارد، اما یوزپلنگ سیاه ناشناخته است. برخلاف یوزپلنگ‌ها گستره سکونت پلنگ‌ها وسیع بوده و در نتیجه شاهد الگوهای رفتاری متفاوتی در آنان هستیم.

داشتن جایگاه‌های محیطی مختلف که گونه‌های مختلفی می‌توانند از آن استفاده کنند اجازه می‌دهد که رنگ‌ها و الگوهای پوششی مختلف در میان جمعیت حیات وحش آن منطقه پایدار بماند. اگرچه ارتباط روشنی بین محیط و الگوی پوشش برقرار است، اما این مطالعات بعضی ناهنجاری‌ها را هم مشخص می‌کند. به عنوان مثال یوزپلنگ علی‌رغم زندگی در میحطی باز الگوی خال خال خود را همچنان حفظ کرده است. اما چگونگی حفظ این الگو نامشخص است.

مطالعات نشان می‌داد گونه‌های اندکی پوششی با نوارهای عمودی دارند. از بین 35 گونه مورد بررسی تنها ببرها همیشه دارای الگوی نواری عمودی بوده و این الگو آنچنان که انتظار می‌رود زیاد وابسته به چمنزارها نبوده است، اگرچه به نظر می‌رسد ببرها در عمل استتار بسیار موفق بوده‌اند. جای سوال اینجاست که چرا این نوارهای عمودی در دیگر گربه‌ها و پستانداران معمول نیست؟

نگاهی به اکوسیستم زیستی

دکتر مهرداد حلوایی — Thu, 28 Apr 2011 21:15:15 GMT

امروزه با نگاهی به دنیای محیط زیست جانوری و گیاهی خواهیم توانست با شرایط محیطی به راحتی کنار بیاییم

هنوز تا رسیدن به یک محیط با تبادل زیستی متعادل فاصله زیادی داریم. امیدوار هستم که روزی بتوانیم با جانوران و گیاهان در محیط زیست کره زمین زندگی مسالمت آمیزی داشته باشیم

منظور از اکوسیستم مجموعه جانداران یک محیط به همراه کلیه عوامل و تشکیل دهنده‌های آن محیط است. بنابراین بطور خلاصه اکوسیستم را می‌توان با عبارت محیط و موجودات زنده آنتعریف کرد. و این واژه از دو کلمه Endogical و System تشکیل یافته است که به معنای مجموعه موجودات زنده و محیط زندگی آنها می‌باشد.

مفاهیم کلی

هر موجود زنده به تنهایی یک سیستم یا مجموعه منظم است و در عین حال ممکن است از سیستمهای کوچکتر تشکیل یابد. وقتی موجودات زنده اجتماع و تشکل می‌یابند، روتبط نظام‌مندی بین آنها پدیدار می‌شود و در نهایت وقتی همه موجودات زنده در یک محیط قرار می‌گیرند، یک سیستم بزرگتر را تشکیل می‌دهند که به دلیل وجود روابط قانونمند و هدفدار بین محیط و جانداران ، این مجموعه سیستم اکولوژیک یا اکوسیستم نامیده می‌شود. استقرار پایدار هر اکوسیستم منحصرا به مشارکت همه اجزای اصلی در ساختمان آن بستگی دارد. بدیهی است اگر مثلا عوامل غیر زنده لازم وجود نداشته باشد، پایداری اکوسیستم هم ، غیر ممکن خواهد بود. بر این اساس اکوسیستم از اجزای زیر تشکیل یافته است.

1. مجموعه عوامل غیر زنده.

2. تولید کننده‌ها یا گیاهان کلروفیل‌دار.

3. مصرف کننده‌ها شامل دو گروه: گیاهخواران یا مصرف کننده‌های ردیف اول و گوشتخواران یا مصرف کننده‌های ردیف دوم.

4. تجزیه کننده‌ها.

انواع اکوسیستم از نظر ناقص یا کامل بودن چرخه مواد

اکوسیستمهای ناقص آنهایی هستند که چرخه ماده در آنها تقریبا بسته است و اکوسیستمهای کامل آنهایی هستند که مبادله ماده بین محیط و موجود زنده کاملا بسته نیست. مثلا در یک دریاچه ، انرژی آفتاب به دلیل جذب مواد و تثبیت انرژی آفتاب از طریق گیاهان ، ذخیره می‌شود و به مصرف ماهیها مصرف می‌رسد. مرغان ماهیخوار این مواد را با صید ماهی دریافت کرده و فضولات مرغان ماهیخوار و اجساد آنها به اکوسیستمهای دیگر وارد می‌شود.
به این ترتیب چرخه ماده ، به صورت کامل بسته در نمی‌آید. در اکوسیستمهای مصنوعی (مصرف کننده و تولید کننده با دخالت انسان استقرار یافته است) نیز به این صورت است. اما اگر همه اکوسیستمهای کره زمین را یک اکوسیستم تلقی کنیم، این مجموعه حالت اکوسیستم کامل دارد. زیرا در این اکوسیستم بزرگ مجموعه موادی که از محیط گرفته می‌شود سرانجام به محیط باز می‌گردد.

مکانیسم روند تولید در اکوسیستم

روند توالی یا انباشتن انرژی در اتمهای کربن مستلزم آن است که اتمهای هیدروژن از یک ملکول محتویهیدروژن جدا گردد و به اتمهای کربن که از تجزیه CO₂ بدست می‌آیِند، اتصال داده شود. گیاهان کلروفیل‌دار برای اخذ هیدروژن ، ملکولهای آب (H₂O) را تجزیه و ضمن تولید مواد آلی ، اکسیژن را آزاد می‌کنند. علاوه بر گیاهان کلروفیل‌دار ، برخی از باکتریها نیز عمل فتوسنتز را انجام می‌دهند. اما منبع هیدروژن برای این باکتریها H₂O نیست، بلکه یک ترکیب دیگر است. برای مثال ، باکتریهای سبز آزاد کننده گوگرد بجای H₂O و H₂S را تجزیه و در نتیجه بجای رها کردن O₂ ، گوگرد یا S را آزاد می‌کنند.

مکانیسم روند مصرف در اکوسیستم

اساس روند مصرف مبتنی بر تجزیه یا شکستن ترکیبات آلی حاصل از روند تولید است که به دو صورت انجام می‌شود:

تنفس هوازی: در این روند ، مواد آلی با طی مسیرهای طولانی در نهایت با اتمهای اکسیژن ترکیب می‌شوند.
تخمیر یا تنفس غیر هوازی: در جریان این روند ، مواد قندی به صورت کامل شکسته نمی‌شوند، بلکه سهمی از آرایش مواد قندی حفظ می‌شود. به همین دلیل تمام انرژی انباشته در آنها آزاد نمی‌گردد.

زنجیر غذایی و شبکه غذایی در اکوسیستم

در دانش اکولوژی هر یک از از سطوح انباشتگی مواد آلی یا انرژی را یک پله غذایی یا یک سطح غذایی (trophilevel) می‌نامند و تولید کننده‌ها بالطبع سطح اول و هر یک از ردیفهای مصرف کننده ، یک سطح دیگر تلقی می‌شوند. این زنجیره‌های غذایی مستقل از هم نیستند و بین اکثر زنجیره‌های غذایی حلقه‌های مشترک وجود دارد.
برای مثال در یک اکوسیستم مرتعی ، یک زنجیره غذایی با سه حلقه گیاه ، خرگوش و گرگ استقرار می‌یابند و زنجیر دیگری نیز با سه حلقه گیاه ، گوسفند و گرگ تشکیل می‌شود. حلقه سوم بین دو زنجیر مشترک است. پس گرگ این دو زنجیر را بهم پیوند می‌دهد. مجموعه زنجیره‌های غذایی را که باهم حلقه‌های مشترک دارند در اصطلاح رشته یا شبکه غذایی (tood Web)می‌نامند.

هرمهای اکوسیستم

هر چقدر از پله پایین‌تر اکوسیستم به طرف پله‌های بالاتر پیش رویم، تعداد موجودات زنده پله‌ها کمتر می‌شود، در واقع می‌توان گفت مقدار انرژی انباشته در پله‌های اکوسیستم از پایین به بالا به تدریج کاهش می‌یابد. توجه به این مطلب ، انگیزه اصلی طرح مبحثی تحت عنوان هرمهای اکوسیستم است. اگر در یک اکوسیستم ، موجودات زنده پله اول را یک جا جمع کنیم و بعد موجودات زنده پله‌های دیگر را به همان توالی طبیعی به ترتیب پله‌ها روی هم قرار دهیم، شکل عمومی آنها ، به صورت یک هرم خواهد بود.
اگر گیاهان و حیوانات موجود در اکوسیستم از نظر مدت زمان رشد ، حجم و وزن بدن با همدیگر هماهنگ باشند می‌توان از هرم تعداد ، به عنوان هرم وزن استفاده نمود به این نوع هرم ، هرم وزن زنده یا توده زنده نیز گفته می‌شود. اما شرط اصلی این هرم این است که همه موجودات زنده همه پله‌های آن یکساله باشد اگر بیشتر از این باشد هرم وزن زنده گویایی خود را از دست می‌دهد.
چرا که در اینحالت ، وزن زنده جانداران مختلف در این هرم ، در طول یکسال یکسان نخواهد بود. مثلا وزن زنده مصرف کنندگانی مانند فیل و زرافه ، در یکسال تفاوت فاحشی خواهد داشت. به خاطر همین ، هرم انرژی مطرح گردید که منظور از آن ، محاسبه مقدار انرژی‌ای است که در مدت معینی در هر کدام از پله‌های اکوسیستم ذخیره می‌شود در اینحالت مقدار انرژی انباشته شده در مدت معین مثلا یکسال ، ملاک رسم هرم قرار می‌گیرد.

اکوسیستم آب

عوامل غیرزنده

دما: در اکوسیستمهای آب دما نقش ارزنده‌ای دارد زیرا گرمای ویژه آب زیاد است و می‌تواند به تدریج مقدار زیادی گرما را جذب کند و یا ازدست بدهد. بنابراینموجودات آبزی کمتر از موجودات خشکی‌زی در معرض تغییرات شدید دما قرار می‌گیرند. حیات دراعماق زیاد بستگی به این دارد که مواد غذایی تا چه حد از سطح به آنها برسد. در هر حال جثه جانوران نواحی عمیق کوچک است. در اعماق تاریکاقیانوسها تولید کننده‌ای وجود ندارد و تنها عده کمی مصرف کننده با جثه کوچک دیده می‌شود.
گازها: دو گاز مهم و موثر در حیات یعنی O₂ و CO₂ را بررسی می‌کنیم که اکسیژن در آب بسیار کمتر از هواست. مقدار اکسیژن هوا در یک لیتر هوا و در دمای 15 درجه سانتیگراد ، 210 سانتیمتر مکعب است ولی مقدار O₂ در یک لیتر آب شیرین و دمای 15 درجه سانتیگراد 7.2 سانتیمتر مکعب است. که مقدار آن درآب شور به 5.8 سانتیمتر مکعب کاهش می‌یابد. آبزیان با این مقدار کم اکسیژن سازش حاصل کرده‌اند و دستگاه تنفسی آنها قادر است که اکسیژن مورد نیاز بدن را از آب جذب نمایند.

عوامل زنده اکوسیستم‌های آب

موجودات زنده اکوسیستمهای آب عبارتنداز : تولیدکننده‌ها ، مصرف کننده‌ها و تجزیه کننده‌ها که این موجودات برحسب اینکه اکوسیستم ، آب شور داشته باشد یا آب شیرین فرق خواهد کرد.

تولیدکنندگان: در آبهای شور یا دریاها فقط فیتوپلانکتونها هستند ولی در آبهای شیرین گیاهان آبی نیز جزء تولیدکنندگان هستند.
مصرف کنندگان: عبارتنداز موجوداتی که از فیتوپلانکتونها تغذیه می‌کنند (مثل سخت پوستان) و ماهی‌های کوچکتر و بعد ماهی‌های بزرگتر.
تجزیه کنندگان: شامل بعضی باکتریها و قارچها هستند که با تجزیه اجساد جانداران آبزی باعث می‌شوند که چرخه مواد در آب برقرار بماند.

اکوسیستمهای خشکی

توندرا

آب و هوای سرد دارد و زمین اغلب پوشیده از یخ است و فصل گرما حدود 60 روز است. منطقه وسیع و بی‌درخت حاشیه اقیانوس منجمدشمالی توندرا است و گیاهانی مثلخزه ، گلسنگ ، گیاهان علفی و درختان کوتاه دارد.

جنگل

جنگل درختان پهن برگ ، جنگلهای مناطق گرمسیری و جنگل مخروطداران از مهمترین اکوسیستمها محسوب می‌شوند.

مرتع

در این منطقه باران نامنظم می‌بارد و بین 18 تا 70 سانتیمتر در سال است. به همین دلیل درختان پایدار نمی‌مانند. درتمام نقاط سطح زمین کم و بیش وجود دارند. گیاهان بیشتر علفی یا درختچه هستند. جانورانی مثل خرگوش ، کانگورو ، روباه ، سنجاب و گرگ دیده می‌شود.

بیابان

باران در بیابان سالانه کمتر از 25 سانتیمتر و نامرتب است. رطوبت هوا کم و نور خورشید در روزها شدید است و شبها سرد و تبخیر زیاد است. دراثر باران کم مرتع ممکن است به بیابان تبدیل شود. 1.5 سطح زمین را پوشانده و در اغلب نقاط دنیا وجود دارد مانند کویرمرکزی ایران ، گیاهان این منطقه اغلب یک ساله و یا پایدار و دارای برگها و ساقه ضخیم و گوشتی هستند.

چشم انداز بحث

با توجه به اهمیت هر کدام از اعضای یک اکوسیستم خاص در تداوم آن بقای تک تک آنها ضروری و غیر قابل اغماض می‌باشد. اما درجه اهمیت هر یک از این اعضا ، با همدیگر فرق می‌کند. با این وجود ، باید برنامه‌های مربوط به زیست محیطی ، آنچنان در نظر گرفته شود که بقای همه موجودات یک اکوسیستم تضمین گردد.